[๑๐] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศลหรือ? อกุศลมูลมี ๓ เท่านั้น ธรรมที่เป็นอกุศลที่เหลือนอกนั้น ไม่ใช่อกุศลมูล. หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล? ถูกแล้ว. ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นธรรมมีมูลอย่างเดียว กันโดยเป็นอกุศลหรือ? อกุศลที่เป็นอเหตุกะ ไม่ใช่เป็นธรรมมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป้นอกุศลมูล อกุศลที่เป็น สเหตุกะ เป็นธรรมมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล. หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล? รูปที่มีอกุศลเป็นสมุฏฐาน เป็นธรรมมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ไม่ใช่อกุศล อกุศลเป็นธรรมมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลด้วย เป็นอกุศลด้วย. ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลหรือ? มูลเหล่าใดที่เป็นอกุศลมูล เกิดร่วมกัน มูลเหล่านั้นเป็นมูลอย่างเดียวกันด้วยเป็นมูล อาศัยกันและกันด้วย ธรรมที่เกิดร่วมกันกับอกุศลมูลที่เหลือ นอกนั้น เป็นธรรมมีมูลอย่างเดียว กันโดยเป็นอกุศลมูล แต่ไม่ใช่มีมูลอาศัยกันและกัน. หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล? ถูกแล้ว.

[๑๑] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่า อกุศลมูลหรือ? มูลที่เรียกว่าอกุศลมูลมี ๓ เท่านั้น ธรรมที่เป็นอกุศลที่เหลือนอกนั้น ไม่ใช่เป็นมูลที่ เรียกว่าอกุศลมูล. หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่าอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล? ถูกแล้ว. ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดย เป็นอกุศลมูลเป็นมูลหรือ? อกุศลเป็นอเหตุกะ ไม่ใช่มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล อกุศลที่เป็น สเหตุกะ มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล. หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น ทั้งหมด เป็นอกุศล? รูปที่มีอกุศลเป็นสมุฏฐาน มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล แต่ไม่ใช่อกุศล อกุศลมีธรรมเป็นมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูลด้วย เป็นอกุศลด้วย, ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น ทั้งหมด มีมูลอันอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูลหรือ? มูลเหล่าใดเป็นอกุศลมูล เกิดร่วมกัน มูลเหล่านั้นเป็นมูลที่เรียกว่ามูลอย่างเดียวกันด้วย เป็นมูลที่เรียกว่ามูลอาศัยกันและกันด้วย ธรรมที่เกิดร่วมกันกับอกุศลมูลที่เหลือนอกนั้น เป็น ธรรมมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล แต่ไม่ใช่ธรรมที่มีมูลอาศัยกันและกันเป็นมูล. หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น ทั้งหมด เป็นอกุศล? ถูกแล้ว.

เล่มที่ ๓๘ ยมก ภาค ๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมนิทเทส