[๑๐๒] อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ? อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในอรูปภูมิในอุปปาทขณะแห่ง อกุศลทั้งหลาย แต่อัพยากตธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมเกิด ขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในปัญจโวการภูมิ ใน อุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ นั้น ในภูมินั้น? อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ใน อุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อกุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมิ นั้น คือในปัญจโวการภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย

[๑๐๓] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแต่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย แต่ อกุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อม ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต และอกุศลวิปปยุตจิตผู้เข้านิโรธ ผู้เป็นอสัญญสัตว์ หรือว่า อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น? อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย แต่กุศล ธรรม จะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิด ขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต และกุศลวิปปยุตจิตผู้เข้านิโรธ ผู้เป็นอสัญญสัตว์

[๑๐๔] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศล วิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อม ไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ แห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น? ในอรูปภูมิ อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย แต่กุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรม ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๓๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นอกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้น ...”