พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๔ ใน ๔๕

มหาวรรค ภาค ๑

ข้อ ๑–๒๒๔๑๒๑ หัวข้อ

การบวชและวันอุโบสถ

เริ่มอ่าน มหาขันธกะ สารบัญเล่มที่ ๔

สารบัญเล่มนี้

มหาขันธกะข้อ ๑–๑๓๙๕๒ หัวข้อ
- โพธิกถา เป็นต้นข้อ ๑–๘๘ หัวข้อ
  - โพธิกถา ปฏิจจสมุปบาทมนสิการข้อ ๑
  - อชปาลนิโครธกถาข้อ ๔
  - มุจจลินทกถาข้อ ๕
  - ราชายตนกถาข้อ ๖
  - อนัจฉริยคาถา
  - พรหมยาจนกถา ท้าวสหัมบดีพรหมทราบพระปริวิตกแห่งจิตของพระผู้มีพระภาค . .ข้อ ๘๓ หัวข้อ
    พรหมยาจนกถาท้าวสหัมบดีพรหมทราบพระปริวิตกแห่งจิตของพระผู้มีพระภาค · ทรงพิจารณาสัตวโลกเปรียบด้วยดอกบัว ๔ เหล่าข้อ ๘
    พุทธปริวิตกกถา
    เรื่องอุปกาชีวก
- เรื่องพระปัญจวัคคีย์ข้อ ๒๐๔ หัวข้อ
- เรื่องยสกุลบุตรข้อ ๒๕–๓๕๓ หัวข้อ
- เรื่องชฎิล ๓ พี่น้องข้อ ๓๗๑ หัวข้อ
  - เรื่องชฎิล ๓ พี่น้องปาฏิหาริย์ที่ ๑, ๒, ๓, ๔, ๕ · ผ้าบังสุกุล · ปาฏิหาริย์เก็บผลหว้าเป็นต้น · ปาฏิหาริย์ผ่าฟืน · ปาฏิหาริย์ก่อไฟ · ปาฏิหาริย์ดับไฟ · ปาฏิหาริย์กองไฟ · ปาฏิหาริย์น้ำท่วม · ทูลขอบรรพชาและอุปสมบท · อาทิตตปริยายสูตรข้อ ๓๗
- ทรงเทศนาโปรดพระเจ้าพิมพิสารข้อ ๕๖๑ หัวข้อ
  - ทรงเทศนาโปรดพระเจ้าพิมพิสารความปรารถนา ๕ อย่าง · คาถาสดุดีพระผู้มีพระภาค · ทรงรับพระเวฬุวันเป็นสังฆิกาวาสข้อ ๕๖
- พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะบรรพชาข้อ ๖๔๑ หัวข้อ
  - พระอัสสชิเถระแสดงธรรมสารีบุตรปริพาชกได้ดวงตาเห็นธรรม · สารีบุตรปริพาชกเปลื้องคำปฏิญญา · โมคคัลลานปริพาชกได้ดวงตาเห็นธรรม · ทรงพยากรณ์พระอัครสาวก · เข้าเฝ้าทูลขอบรรพชาอุปสมบทข้อ ๖๔
- อุปัชฌายวัตรภาณวาร ต้นเหตุอุปัชฌายวัตรเป็นต้นข้อ ๗๗–๘๓๓ หัวข้อ
- มูลเหตุอุปสมบทด้วยญัตติจตุตถกรรมข้อ ๘๕–๙๔๕ หัวข้อ
- ว่าด้วยการประณามข้อ ๙๕–๙๘๓ หัวข้อ
- ติตถิยปริวาสข้อ ๑๐๐๑ หัวข้อ
  - วิธีให้ติตถิยปริวาสคำขอติตถิยปริวาส · กรรมวาจาให้ติตถิยปริวาส · ข้อปฏิบัติที่มิให้สงฆ์ยินดี · ข้อปฏิบัติที่ให้สงฆ์ยินดีข้อ ๑๐๐
- อันตรายิกธรรมข้อ ๑๐๑–๑๐๒๓ หัวข้อ
- อภยูวรภาณวารข้อ ๑๐๔–๑๑๕๖ หัวข้อ
- ทายัชชภาณวารข้อ ๑๑๘–๑๓๙๑๓ หัวข้อ
อุโปสถขันธกะข้อ ๑๔๗–๑๙๑๑๔ หัวข้อ
- เรื่องปริพาชกอัญญเดียรถีย์ เป็นต้นข้อ ๑๔๗๑ หัวข้อ
  - เรื่องปริพาชกอัญญเดียรถีย์พระพุทธานุญาตวันประชุม · พระพุทธานุญาตให้กล่าวธรรม · พระพุทธานุญาตปาติโมกขุเทศ · นิทานุเทศวิภังค์ · สวดปาติโมกข์ในวันอุโบสถ · เรื่องพระฉัพพัคคีย์สวดปาติโมกข์ · เรื่องพระมหากัปปินเถระดำริจะไม่ทำอุโบสถข้อ ๑๔๗
- สมมติสีมาและนิมิตแห่งสีมา เป็นต้นข้อ ๑๕๔๑ หัวข้อ
  - สมมติสีมาและนิมิตแห่งสีมาวิธีสมมติสีมา · กรรมวาจาสมมติสีมา · เรื่องสมมติสีมาใหญ่เกินขนาด · เรื่องสมมติสีมาคร่อมแม่น้ำข้อ ๑๕๔
- เรื่องสมมติโรงอุโบสถ เป็นต้น๑ หัวข้อ
  - เรื่องสมมติโรงอุโบสถวิธีสมมติโรงอุโบสถ · กรรมวาจาสมมติโรงอุโบสถ · เรื่องสมมติโรงอุโบสถ ๒ แห่งในอาวาสเดียวกัน · วิธีถอนโรงอุโบสถ · กรรมวาจาถอนโรงอุโบสถ · สมมติโรงอุโบสถเล็กเกินขนาด · วิธีสมมติพื้นที่ด้านหน้าโรงอุโบสถ · กรรมวาจาสมมติพื้นที่ด้านหน้าโรงอุโบสถ · พระเถระลงประชุมก่อน
- วิธีสมมติติจีวราวิปปวาสและวิธีถอนสมานสังวาสสีมา๑ หัวข้อ
  - พระมหากัสสปเถระเดินทางไปทำอุโบสถวิธีสมมติติจีวราวิปปวาส · กรรมวาจาสมมติติจีวราวิปปวาส · วิธีถอนติจีวราวิปปวาส · กรรมวาจาถอนติจีวราวิปปวาส · วิธีถอนสมานสังวาสสีมา · กรรมวาจาถอนสมานสังวาสสีมา · อพัทธสีมา · สีมาสังกระ · สีมาทับสีมา
- วันอุโบสถ ๒ เป็นต้นข้อ ๑๖๖–๑๖๗๒ หัวข้อ
  - วันอุโบสถ ๒การทำอุโบสถ ๔ อย่างข้อ ๑๖๖
  - ปาติโมกขุเทศ ๕ทรงห้ามสวดปาติโมกข์ย่อ · ทรงอนุญาตให้สวดปาติโมกข์ย่อเมื่อมีอันตราย · อันตราย ๑๐ ประการข้อ ๑๖๗
- จะแสดงธรรมท่ามกลางสงฆ์ต้องได้รับอาราธนาก่อน เป็นต้นข้อ ๑๖๘๑ หัวข้อ
  - จะแสดงธรรมท่ามกลางสงฆ์ต้องได้รับอาราธนาก่อนถามพระวินัยท่ามกลางสงฆ์ต้องได้รับสมมติก่อน · วิธีสมมติเป็นผู้ถาม · กรรมวาจาสมมติตน · กรรมวาจาสมมติผู้อื่น · ถามพระวินัยต้องตรวจดูบริษัทก่อน · วิธีสมมติเป็นผู้วิสัชนา · กรรมวาจาสมมติตน · กรรมวาจาสมมติผู้อื่น · วิสัชนาพระวินัยต้องตรวจดูบริษัทก่อน · โจทก์ต้องขอโอกาสต่อจำเลย · ก่อนโ…ข้อ ๑๖๘
- หน้าที่สวดปาติโมกข์ เป็นต้นข้อ ๑๗๕–๑๘๑๒ หัวข้อ
  - หน้าที่สวดปาติโมกข์ทรงให้ส่งภิกษุไปศึกษาปาติโมกข์ · พระพุทธานุญาตให้เรียนปักขคณนา · พระพุทธานุญาตให้บอกวันอุโบสถ · บุพพกรณ์และบุพพกิจในโรงอุโบสถ · จะไปไหนต้องอาปุจฉาก่อน · พึงสงเคราะห์พระพหูสูต · ทรงอนุญาตให้จำพรรษาในอาวาสที่มีผู้สวดปาติโมกข์ได้ข้อ ๑๗๕
  - พระพุทธานุญาตให้มอบปาริสุทธิวิธีมอบปาริสุทธิ · พระพุทธานุญาตให้มอบฉันทะ · วิธีมอบฉันทะ · พวกญาติเป็นต้นจับภิกษุ · ภิกษุวิกลจริต · วิธีให้อุมมัตตกสมมติ · กรรมวาจาให้อุมมัตตกสมมติข้อ ๑๘๑
- วิธีทำอุโบสถ ๓ อย่าง๑ หัวข้อ
  - วิธีทำอุโบสถ ๓ อย่าง๑. สวดปาติโมกข์ · ๒. ทำปาริสุทธิอุโบสถวิธีทำปาริสุทธิอุโบสถสำหรับภิกษุ ๓ รูป · คำบอกความบริสุทธิ์ · วิธีทำปาริสุทธิอุโบสถสำหรับภิกษุ ๒ รูป๓. อธิษฐานอุโบสถ
- แสดงอาบัติก่อนทำอุโบสถ เป็นต้นข้อ ๑๘๖๑ หัวข้อ
  - แสดงอาบัติก่อนทำอุโบสถสงสัยในอาบัติ · แสดงสภาคาบัติไม่ตก · ระลึกอาบัติได้เมื่อกำลังสวดปาติโมกข์ · สงฆ์ต้องสภาคาบัติ · ญัตติกรรมวาจาข้อ ๑๘๖
- ทำอุโบสถไม่ต้องอาบัติ ๑๕ ข้อ เป็นต้นข้อ ๑๙๑๑ หัวข้อ
  - ทำอุโบสถไม่ต้องอาบัติ ๑๕ ข้อทำอุโบสถเป็นหมู่สำคัญว่าพร้อมกัน ๑๕ ข้อ · มีความสงสัยทำอุโบสถ ๑๕ ข้อ · ฝืนใจทำอุโบสถ ๑๕ ข้อ · มุ่งความแตกร้าวทำอุโบสถ ๑๕ ข้อ · เปยยาลมุข ๗๐๐ ติกะข้อ ๑๙๑
- วันอุโบสถต่างกัน เป็นต้น๒ หัวข้อ
  - วันอุโบสถต่างกันมุ่งความแตกร้าว · ภิกษุนานาสังวาสและสมานสังวาส · ไม่ควรไปไหนในวันอุโบสถ · วัชชนียบุคคล ในอุโบสถ
  - หัวข้อประจำขันธกะ
วัสสูปนายิกขันธกะข้อ ๒๐๕–๒๑๔๓ หัวข้อ
- เรื่องภิกษุหลายรูป เป็นต้นข้อ ๒๐๕๑ หัวข้อ
  - เรื่องภิกษุหลายรูปการจำพรรษา ๒ อย่าง · พระฉัพพัคคีย์เที่ยวจาริกทุกเวลา · พระฉัพพัคคีย์ไม่จำพรรษา · เลื่อนกาลฝนข้อ ๒๐๕
- เรื่องทรงอนุญาตสัตตาหกรณียะข้อ ๒๑๐–๒๑๔๒ หัวข้อ
  - ทายกสร้างวิหารเป็นต้นถวายทรงอนุญาตสัตตาหกรณียะเพราะสหธรรมิก ๕สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยภิกษุ · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยภิกษุณี · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยสิกขมานา · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยสามเณร · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยสามเณรีข้อ ๒๑๐
  - อันตรายของภิกษุผู้จำพรรษาจำพรรษาในสถานที่ต่างๆ เป็นต้นจำพรรษาในสถานที่ต่างๆ · จำพรรษาในสถานที่ไม่สมควร · ตั้งกติกาไม่เป็นธรรมในระหว่างพรรษา · จำพรรษาในอาวาส ๒ แห่ง · ปฏิญาณจำพรรษาต้น · ปฏิญาณจำพรรษาหลัง · หัวข้อประจำขันธกะข้อ ๒๑๔
ปวารณาขันธกะข้อ ๒๒๔๑๐ หัวข้อ
- เรื่องภิกษุหลายรูป เป็นต้นข้อ ๒๒๔๑ หัวข้อ
  - เรื่องภิกษุหลายรูปธรรมเนียมเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ · ทรงห้ามมูควัตร ติตถิยสมาทาน · พระพุทธานุญาตปวารณา · วิธีปวารณา เป็นต้นวิธีปวารณา · สัพพสังคาหิกาญัตติ · เตวาจิกาปวารณา · พระพุทธานุญาตให้นั่งกระโหย่งปวารณา · วันปวารณามี ๒ · อาการที่ทำปวารณามี ๔ข้อ ๒๒๔
- พระพุทธานุญาตให้มอบปวารณา เป็นต้น๒ หัวข้อ
  - พระพุทธานุญาตให้มอบปวารณาวิธีมอบปวารณา · หมู่ญาติเป็นต้นจับภิกษุ · ปวารณาเป็นการสงฆ์ · ปวารณาเป็นการคณะ · วิธีทำคณะปวารณา · ญัตติกรรมวาจา · คำปวารณา · คณะปวารณา (พระ ๓ รูป) · คณะปวารณา (พระ ๒ รูป) · อธิษฐานปวารณา
  - แสดงอาบัติก่อนปวารณากำลังปวารณาระลึกอาบัติได้ · สงฆ์ต้องสภาคาบัติ
- ปวารณาไม่ต้องอาบัติ ๑๕ ข้อ เป็นต้น๑ หัวข้อ
  - ปวารณาไม่ต้องอาบัติ ๑๕ ข้อปวารณาเป็นหมู่สำคัญว่าพร้อมกัน ๑๕ ข้อ · มีความสงสัยปวารณา ๑๕ ข้อ · ฝืนใจทำปวารณา ๑๕ ข้อ · มุ่งความแตกร้าวปวารณา ๑๕ ข้อ · เปยยาลมุข ๗๐๐ ติกะ
- ภิกษุเจ้าถิ่นกับภิกษุอาคันตุกะนับวันปวารณาต่างกัน เป็นต้น๑ หัวข้อ
  - ภิกษุเจ้าถิ่นกับภิกษุอาคันตุกะนับวันปวารณาต่างกันปวารณาของภิกษุที่สงสัยเป็นต้นภิกษุสมานสังวาสเป็นต้นปวารณา
- ไม่ควรไปไหนในวันปวารณา เป็นต้น๑ หัวข้อ
  - ไม่ควรไปไหนในวันปวารณาสถานที่ควรไปในวันปวารณา · บุคคลที่ควรเว้นในปวารณา
- พระพุทธานุญาตเตวาจิกาปวารณา เป็นต้น๑ หัวข้อ
  - พระพุทธานุญาตเตวาจิกาปวารณาสัญจรภัยในปวารณา · อันตราย ๑๐ ประการ
- ภิกษุมีอาบัติห้ามปวารณา เป็นต้น๑ หัวข้อ
  - ภิกษุมีอาบัติห้ามปวารณาลักษณะปวารณาที่ไม่เป็นอันงด · ลักษณะปวารณาเป็นอันงด · ภิกษุผู้งดปวารณา · ฟังคำปฏิญาณของโจทก์และจำเลย · มีความเห็นไม่ตรงกันในอาบัติที่ต้อง · วัตถุและบุคคลปรากฏ · ภิกษุก่อความบาดหมางเป็นต้น
- พวกที่พร้อมเพรียงกันเป็นต้นเลื่อนปวารณา เป็นต้น๒ หัวข้อ
  - พวกที่พร้อมเพรียงกันเป็นต้นเลื่อนปวารณาพระพุทธานุญาตให้เลื่อนปวารณา · วิธีเลื่อนปวารณา · กรรมวาจาเลื่อนปวารณา · ไม่เป็นใหญ่ในปวารณา
  - หัวข้อประจำขันธกะ

หน้าหัวข้อแต่ละอันแสดงตัวบทฉบับหลวงพร้อมที่มา ส่วนฉบับอื่นและอรรถกถาอยู่ที่ต้นทาง

อีก ๗ หมวดในพระวินัยปิฎก

ภาคอื่นของนิกายเดียวกันและหมวดที่เหลือในปิฎกนี้ เรียงตามเลขเล่ม

ดูโครงสร้างทั้ง ๔๕ เล่ม

มหาวรรค ภาค ๑

สารบัญเล่มนี้

อีก ๗ หมวดในพระวินัยปิฎก

มหาวิภังค์ ภาค ๑

มหาวิภังค์ ภาค ๒

ภิกขุนีวิภังค์

มหาวรรค ภาค ๒

จุลวรรค ภาค ๑

จุลวรรค ภาค ๒

ปริวาร

มหาวรรค ภาค ๑

สารบัญเล่มนี้

อีก ๗ หมวดในพระวินัยปิฎก

มหาวิภังค์ ภาค ๑

มหาวิภังค์ ภาค ๒

ภิกขุนีวิภังค์

มหาวรรค ภาค ๒

จุลวรรค ภาค ๑

จุลวรรค ภาค ๒

ปริวาร