เล่มที่ ๔
มหาวรรค ภาค ๑
พระวินัยปิฎก
เล่มที่ ๔ ใน ๔๕
มหาวรรค ภาค ๑
mahāvagga I
ระเบียบและข้อปฏิบัติของภิกษุและภิกษุณี พร้อมเหตุการณ์ที่เป็นที่มาของแต่ละสิกขาบท
ข้อ ๑–๒๒๔๑๒๑ หัวข้อ
สารบัญเล่มนี้
การบวชและวันอุโบสถ
มหาขันธกะข้อ ๑–๑๓๙๕๒ หัวข้อ
โพธิกถา เป็นต้นข้อ ๑–๘๘ หัวข้อ
เรื่องยสกุลบุตรข้อ ๒๕–๓๕๓ หัวข้อ
- เรื่องยสกุลบุตรบิดาของยสกุลบุตรตามหา · ยสกุลบุตรสำเร็จพระอรหัตต์ · มารดาและภรรยาเก่าของพระยสได้ธรรมจักษุ · สหายคฤหัสถ์ ๔ คนของพระยสออกบรรพชา · สหายคฤหัสถ์ ๕๐ คน ของพระยสออกบรรพชา · เรื่องพ้นจากบ่วง · เรื่องมารข้อ ๒๕
- ทรงอนุญาตบรรพชาและอุปสมบทด้วยไตรสรณคมน์ข้อ ๓๔
- ทรงประทานโอวาทแก่ภิกษุสงฆ์เรื่องสหายภัททวัคคีย์ข้อ ๓๕
มูลเหตุอุปสมบทด้วยญัตติจตุตถกรรมข้อ ๘๕–๙๔๕ หัวข้อ
- เรื่องพราหมณ์คนหนึ่งอุปสมบทด้วยญัตติจตุตถกรรม · วิธีให้อุปสมบท · กรรมวาจาให้อุปสมบท · วิธีขออุปสมบท · พราหมณ์ขออุปสมบท · นิสสัย ๔ข้อ ๘๕
- การบอกนิสสัยอุปสมบทด้วยคณะ · พระอุปเสนวังคันตบุตรอุปสมบทสัทธิวิหาริก · พุทธประเพณีข้อ ๘๘
- พระอุปัชฌายะมีการศึกษาน้อยกว่าสัทธิวิหาริกทรงอนุญาตอาจารย์ · วิธีถือนิสสัยข้อ ๙๑
- อาจริยวัตรข้อ ๙๓
- อันเตวาสิกวัตรข้อ ๙๔
อภยูวรภาณวารข้อ ๑๐๔–๑๑๕๖ หัวข้อ
ทายัชชภาณวารข้อ ๑๑๘–๑๓๙๑๓ หัวข้อ
- พระราหุลกุมารทรงผนวชเป็นสามเณรวิธีให้บรรพชา · พระเจ้าสุทโธทนศากยะทูลขอพระพร · เรื่องทรงอนุญาตให้ภิกษุผู้ฉลาดมีสามเณรมากรูปได้ · สิกขาบทของสามเณรข้อ ๑๑๘
- เรื่องลงทัณฑกรรมแก่สามเณรเรื่องกักกันสามเณรต้องขออนุญาตก่อน · เรื่องทรงห้ามเกลี้ยกล่อมสามเณร · องค์แห่งนาสนะ ๑๐ ของสามเณรข้อ ๑๒๑
- เรื่องห้ามบัณเฑาะก์มิให้อุปสมบทข้อ ๑๒๕
- เรื่องห้ามคนลักเพศและคนเข้ารีดมิให้อุปสมบทข้อ ๑๒๖
- เรื่องนาคแปลงกายเป็นมนุษย์มาขอบวชข้อ ๑๒๗
- เรื่องห้ามคนฆ่ามารดามิให้อุปสมบทเรื่องห้ามคนฆ่าบิดามิให้อุปสมบท · เรื่องห้ามคนฆ่าพระอรหันต์มิให้อุปสมบทข้อ ๑๒๘
- เรื่องห้ามอุปสมบทคนประทุษร้ายภิกษุณีเป็นต้นข้อ ๑๓๑
- เรื่องห้ามอุปสมบทอุภโตพยัญชนกข้อ ๑๓๒
- บุคคลไม่ควรให้อุปสมบท ๒๐ จำพวกบุคคลไม่ควรให้บรรพชา ๓๒ จำพวกข้อ ๑๓๓
- ทรงห้ามให้นิสสัยแก่อลัชชีภิกษุผู้ไม่ต้องถือนิสสัยข้อ ๑๓๖
อุปสมบทกรรมข้อ ๑๓๙๓ หัวข้อ
- สวดอุปสัมปทาเปกขะระบุโคตรอุปสมบทคู่ · อุปสมบทคราวละ ๓ คน · นับอายุ ๒๐ ปีทั้งอยู่ในครรภ์ · สวดถามอันตรายิกธรรม ๑๓ ข้อ · อันตรายิกธรรม · สอนซ้อมก่อนถามอันตรายิกธรรม · คำบอกบาตรจีวร · วิธีสมมติภิกษุเป็นผู้สอนซ้อม · คำสอนซ้อมอันตรายิกธรรม · คำเรียกอุปสัมปทาเปกขะเข้ามา · คำขออุปสมบท · คำสมมติตนเพื่อถามอันตรา…ข้อ ๑๓๙
- พระพุทธานุญาตให้บอกนิสสัย ๔อกรณียกิจ ๔ · พระพุทธานุญาตให้บอกอกรณียกิจ ๔ · เรื่องภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกเสียเป็นต้น · วิธีปฏิบัติในภิกษุผู้ถูกยกเสีย
- อุททานคาถา
อุโปสถขันธกะข้อ ๑๔๗–๑๙๑๑๔ หัวข้อ
เรื่องสมมติโรงอุโบสถ เป็นต้น๑ หัวข้อ
จะแสดงธรรมท่ามกลางสงฆ์ต้องได้รับอาราธนาก่อน เป็นต้นข้อ ๑๖๘๑ หัวข้อ
หน้าที่สวดปาติโมกข์ เป็นต้นข้อ ๑๗๕–๑๘๑๒ หัวข้อ
- หน้าที่สวดปาติโมกข์ทรงให้ส่งภิกษุไปศึกษาปาติโมกข์ · พระพุทธานุญาตให้เรียนปักขคณนา · พระพุทธานุญาตให้บอกวันอุโบสถ · บุพพกรณ์และบุพพกิจในโรงอุโบสถ · จะไปไหนต้องอาปุจฉาก่อน · พึงสงเคราะห์พระพหูสูต · ทรงอนุญาตให้จำพรรษาในอาวาสที่มีผู้สวดปาติโมกข์ได้ข้อ ๑๗๕
- พระพุทธานุญาตให้มอบปาริสุทธิวิธีมอบปาริสุทธิ · พระพุทธานุญาตให้มอบฉันทะ · วิธีมอบฉันทะ · พวกญาติเป็นต้นจับภิกษุ · ภิกษุวิกลจริต · วิธีให้อุมมัตตกสมมติ · กรรมวาจาให้อุมมัตตกสมมติข้อ ๑๘๑
วัสสูปนายิกขันธกะข้อ ๒๐๕–๒๑๔๓ หัวข้อ
เรื่องทรงอนุญาตสัตตาหกรณียะข้อ ๒๑๐–๒๑๔๒ หัวข้อ
- ทายกสร้างวิหารเป็นต้นถวายทรงอนุญาตสัตตาหกรณียะเพราะสหธรรมิก ๕สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยภิกษุ · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยภิกษุณี · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยสิกขมานา · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยสามเณร · สัตตาหกรณียะเนื่องด้วยสามเณรีข้อ ๒๑๐
- อันตรายของภิกษุผู้จำพรรษาจำพรรษาในสถานที่ต่างๆ เป็นต้นจำพรรษาในสถานที่ต่างๆ · จำพรรษาในสถานที่ไม่สมควร · ตั้งกติกาไม่เป็นธรรมในระหว่างพรรษา · จำพรรษาในอาวาส ๒ แห่ง · ปฏิญาณจำพรรษาต้น · ปฏิญาณจำพรรษาหลัง · หัวข้อประจำขันธกะข้อ ๒๑๔
ปวารณาขันธกะข้อ ๒๒๔๑๐ หัวข้อ
เนื้อความเต็มอยู่ที่ สารบัญเล่มที่ ๔ บน 84000.org — หน้าหัวข้อแต่ละอันแสดงตัวบทฉบับหลวงพร้อมที่มา ส่วนฉบับอื่นและอรรถกถาอยู่ที่ต้นทาง
อีก ๗ หมวดในพระวินัยปิฎก
ภาคอื่นของนิกายเดียวกันและหมวดที่เหลือในปิฎกนี้ เรียงตามเลขเล่ม
เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑
mahāvibhaṅga I
ปาราชิก สังฆาทิเสส และอนิยต
ข้อ ๑–๖๔๔๙๒ หัวข้อเปิดเล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒
mahāvibhaṅga II
นิสสัคคิยปาจิตตีย์จนถึงเสขิยวัตร
ข้อ ๑–๘๘๐๑๗๘ หัวข้อเปิดเล่มที่ ๓ ภิกขุนีวิภังค์
bhikkhunī-vibhaṅga
สิกขาบทฝ่ายภิกษุณี
ข้อ ๑–๕๐๔๑๔๘ หัวข้อเปิดเล่มที่ ๕ มหาวรรค ภาค ๒
mahāvagga II
จีวรและเภสัช
ข้อ ๑–๒๓๘๑๑๔ หัวข้อเปิดเล่มที่ ๖ จุลวรรค ภาค ๑
cūḷavagga I
วิธีระงับอธิกรณ์
ข้อ ๑–๕๘๕๙๖ หัวข้อเปิดเล่มที่ ๗ จุลวรรค ภาค ๒
cūḷavagga II
เสนาสนะและสังคายนา
ข้อ ๑–๖๖๔๑๗๐ หัวข้อเปิดเล่มที่ ๘ ปริวาร
parivāra
คู่มือทบทวนพระวินัย
ข้อ ๑–๑๓๖๖๒๑๐ หัวข้อเปิด