วรรณนาเนื้อความแห่งปฏิจจวาระ

อรรถกถาปัจจยานุโลมนัย

บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะทรงละทิ้งปัญหาที่วิสัชนาไม่ได้อย่างนี้ว่า "อกุศลธรรมอาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (ไม่ได้)" เพราะกุศลธรรมกับอกุศลธรรมเป็นต้น เกิดพร้อมกันไม่ได้แล้วแก้เฉพาะปัญหาที่วิสัชนาได้ในปัญหาทั้งหลายที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยกุศลติกะในปัณณัตติวาระ เมื่อทรงแสดงเพียงนัยได้ทรงแสดงไว้หาประมาณมิได้ เริ่มแต่ปัญหา ๔๙ ข้อ ด้วยอำนาจเหตุปัจจัยเป็นต้น จึงทรงเริ่มนิทเทสระหว่างแห่งปฏิจจวาระโดยนัยมีอาทิว่า "กุศลธรรมอาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย."

ในข้อนั้น พึงคำถามว่า ปัญหา ๔๙ ข้อ ผิว่า เหตุปจฺจยา เป็นอาทินี้ย่อมวิสัชนาไม่ได้ทั้งหมด แล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ทำไม พระองค์ควรแสดงเฉพาะปัญหาที่วิสัชนาได้เท่านั้นมิใช่หรือ?