ฐาน ศัพท์ ย่อมแสดงอรรถว่าเป็นปัจจัย.

จริงอยู่ ปัจจัย ท่านเรียกว่าฐานะ ในคำทั้งหลายมีอาทิว่า ความเป็นผู้ฉลาดในฐานะและมิใช่ฐานะ. บรรดาปัฏฐาน ๒๔ เหล่านี้แต่ละข้อ ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีประการต่างๆ ด้วยประการฉะนี้. ก็ปกรณ์นั้นทั้งหมด ผู้ศึกษาพึงทราบว่า ปัฏฐาน เพราะเป็นที่รวมแห่งปัฏฐานเหล่านี้.

อีกนัยหนึ่ง ถามว่า ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถว่าอะไร?

ตอบว่า เพราะอรรถว่าจำแนก.