สองบทว่า วิปาเก เอกํ ได้แก่ วิปากปัจจัยมี ๑ วาระ คืออัพยากตะกับอัพยากตะ.

ในอาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย ฌานปัจจัยและมัคคปัจจัย มีวิสัชนาปัจจัยละ ๗ วาระ เหมือนกับเหตุปัจจัยนั้นเอง ก็ในอธิการนี้ อินทริยปัจจัยมาแล้ว ด้วยอำนาจสหชาตะและปุเรชาตะ.

สองบทว่า สมฺปยุตฺเต ตีณิ ในสัมปยุตตปัจจัยมี ๓ วาระ ได้แก่ ในสัมปยุตตปัจจัยมีวิสัชนา ๓ วาระเช่นเดียวกับอัญญมัญญปัจจัย.

สองบทว่า วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ความว่า ในวิปปยุตตปัจจัยมีวิสัชนา ๕ วาระ อย่างนี้คือ วิสัชนาที่มีกุศลเป็นมูล ๑ วาระ มีอกุศลเป็นมูล ๑ วาระ มีอัพยากตะเป็นมูล ๓ วาระ คืออัพยากตะกับกุศล และอัพยากตะกับอกุศล เป็นปัจจัยโดยสหชาตะและปัจฉาชาตะ อัพยากตะกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยสหชาตะ ปุเรชาตะและปัจฉาชาตะ กุศลกับอัพยากตะและอกุศลกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยวัตถุปุเรชาตะ.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๑,๐๔๐

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อารัมมณปัจจัย กับปุเรชาตปัจจัยปัจจัยที่มีวาระ ๓ปัจจัยที่มีวาระ ๑”