ก็ในวิปปยุตตปัจจัยที่จำแนกแล้วอย่างนี้ กุศลและอกุศลทั้ง ๔ ภูมิที่เกิดในปัญจโวการภพ เป็นปัจจัยแก่จิตตชรูปที่เกิดขึ้นพร้อมกับตน ด้วยอำนาจของสหชาตวิปปยุตตปัจจัย. เป็นปัจจัยแก่รูปกายที่มีสมุฏฐาน ๔ และ ๓ ที่เกิดก่อน ที่ล่วงเลยอุปาทขณะมาถึงฐิติขณะ ด้วยอำนาจของปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย. ก็คำว่า รูปกายที่มีสมุฏฐาน ๓ ในที่นี้ ผู้ศึกษาพึงทราบว่า ได้แก่กายแห่งพรหมปาริสัชชาเป็นต้น เพราะไม่มีอาหารสมุฏฐาน.

ก็กามาวจรวิบากและรูปาวจรวิบาก เป็นปัจจัยแก่จิตตชรูป ในปวัตติกาลและกัมมชรูปในปฏิสนธิกาล ด้วยอำนาจของสหชาติวิปปยุตตปัจจัย. โลกุตตรวิบากเป็นปัจจัยเฉพาะแก่จิตตชรูปอย่างเดียว.

ก็วิบากทั้ง ๓ ภูมินี้ (กาม+รูป+โลกุตตระ) เป็นปัจจัยแก่กายที่มีสมุฏฐาน ๔ และ ๓ ที่เกิดก่อน ด้วยอำนาจของปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย.

กิริยาทั้ง ๓ ภูมิ เป็นปัจจัยแก่จิตตชรูป ด้วยอำนาจของสหชาติวิปปยุตตปัจจัย, เป็นปัจจัยแก่กายที่มีสมุฏฐาน ๔ และสมุฏฐาน ๓ ซึ่งเกิดก่อน ด้วยอำนาจของปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๑๔๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “วิปปยุตตปัจจัย”