สหชาตฆฏนาทั้งหมดจึงมี ๓๑๒ ฆฏนา.

ฆฏนา ๔๑๕ ทั้งหมด คือปกิณณกฆฏนาข้างต้น ๑๐๓ ฆฏนาและสหชาตฆฏนาเหล่านี้อีก ๓๑๒ ฆฏนา มาแล้วในปัญหาวาระ ด้วยประการฉะนี้.

บรรดาปัจจัยเหล่านั้น ปัจจัยธรรมเหล่าใดไม่ปรากฎด้วยอำนาจชื่อ แต่รู้กันได้ แม้เหล่านั้นพึงแสดงในฆฏนาทั้งหลาย ที่ท่านกล่าวไว้โดยทั่วไปแก่ธรรมที่เป็นวิบากและมิใช่วิบาก ตั้งแต่นัยที่มีเหตุเป็นมูลเป็นต้น เป็นต้นไป.

จริงอยู่ ธรรมเหล่านี้ คือเหตุ ๑๒ อารมณ์ ๖ อธิบดี ๔ อาหาร ๔ อินทรีย์ ๒๐ องค์ฌาน ๗ องค์มรรค ๑๒ ชื่อว่าปัจจัยธรรม.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๑,๖๑๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สหชาตปัจจัย กับฌานปัจจัย”