สองบทว่า ปุเรชาเต ตีณิ ความว่า ในปุเรชาตปัจจัยมีวิสัชนา ๓ วาระ อย่างนี้คือ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่กุศล อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อกุศล.

สองบทว่า ปจฺฉาชาเต ตีณิ ความว่า ในปัจฉาชาตปัจจัยมีวิสัชนา ๓ วาระ อย่างนี้คือ กุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อกุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ.

สองบทว่า อาเสวเน ตีณิ คือ ในอาเสวนปัจจัยมีวิสัชนา ๓ วาระ เหมือนกับอัญญมัญญปัจจัย.

สองบทว่า กมฺเม สตฺต คือ ในกัมมปัจจัยมีวิสัชนา ๗ วาระเหมือนเหตุปัจจัย บรรดาวิสัชนา ๗ วาระเหล่านั้น นานักขณิกกัมมปัจจัยมาในวิสัชนา ๒ วาระ. ใน ๕ วาระ (ที่เหลือ) มาได้เฉพาะสหชาตปัจจัยเท่านั้น.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๑,๖๒๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “เหตุปัจจัย กับมัคคปัจจัย”