สองบทว่า อตฺถิยา เตรส ความว่า ในอัตถิปัจจัยมีวิสัชนา ๑๓ วาระ อย่างนี้คือ มีกุศลเป็นมูล ๓ วาระ คือกุศลกับกุศลเป็นปัจจัยโดยสหชาตะ อัพยากตะกับกุศลเป็นปัจจัยโดยสหชาตะและปัจฉาชาตะ กุสลาพยากตะกับกุศลเป็นปัจจัยโดยสหชาตะอย่างเดียว ที่มีอกุศลเป็นมูลก็มี ๓ วาระเหมือนกัน แต่อัพยากตะกับอัพยากตะเป็นปัจจัยโดยสหชาตะ ปุเรชาตะ ปัจฉาชาตะ อาหาระและอินทริยปัจจัย กุศลและอัพยากตะ และอกุศลกับอัพยากตะ เป็นปัจจัยโดยวัตถารัมมณปุเรชาตปัจจัย, กุศลและอัพยากตะเป็นปัจจัยแก่กุศลโดยสหชาตะและปุเรชาตะ อกุศลและอัพยากตะนั้นนั่นเทียวเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะก็เหมือนกัน โดยสหชาตะ ปัจฉาชาตะ อาหาระและอินทริยปัจจัย อกุศลและอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่อกุศลโดยสหชาตะ ปุเรชาตะ และอกุศลและอัพยากตะนั้นนั่นเทียวเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะโดยสหชาตะ ปัจฉาชาตะ อาหาระและอินทริยปัจจัย.
ในนัตถิปัจจัยและวิคตปัจจัยมีวิสัชนา ๗ วาระ เหมือนวิสัชนา ๑ วาระ ๓ วาระ ๕ วาระ ๗ วาระ ๙ วาระ ๑๐ วาระ ๑๓ วาระ. ในจำนวนวิสัชนา ๗ อย่างเหล่านั้น วิสัชนา ๑ วาระมี ๑ ปัจจัยเท่านั้นด้วยอำนาจของวิปากปัจจัย.
วิสัชนา ๓ วาระมี ๕ ปัจจัย ด้วยอำนาจของอัญญมัญญปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย อาเสวนปัจจัยและสัมปยุตตปัจจัย.
วิสัชนา ๕ วาระมี ๑ ปัจจัยเท่านั้น ด้วยอำนาจของวิปปยุตตปัจจัย.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที