ส่วนอรูปธรรมทั้งหลาย (คือจิตและเจตสิก) ทำธรรมใดให้หนัก ย่อมเป็นไป ธรรมนั้นชื่อว่าเป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย แก่อรูปธรรม (คือจิตและเจตสิก) เหล่านั้น เพราะเหตุนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า ธรรมเหล่าใดๆ คือจิตและเจตสิกธรรมทั้งหลาย ทำธรรมเหล่าใดๆ ให้หนัก ย่อมเกิดขึ้น ธรรมเหล่านั้นๆ เป็นปัจจัยแก่ธรรมเหล่านั้นๆ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย. ๔. อนันตรปัจจัยและ ๕. สมนันตรปัจจัย

ธรรมที่ช่วยอุปการะโดยความไม่มีระหว่างคั่น ชื่อว่าอนันตรปัจจัย.

ธรรมที่ช่วยอุปการะโดยความไม่มีระหว่างคั่นด้วยดี ชื่อว่าสมนันตรปัจจัย.

ปัจจัยทั้งสองนี้โดยมากอาจารย์ทั้งหลายอธิบายเสียเยิ่นเย้อ ส่วนสาระในปัจจัยทั้งสองมีดังนี้.