อารัมมณปัจจัยเท่านั้น ย่อมรวมลงในอารัมมณปัจจัย อันเป็นที่ ๑ แห่งปัจจัย ๘ เหล่านั้นก่อน ปัจจัยที่เหลือ ๒๓ ย่อมรวมเข้าไม่ได้.

ปัจจัย ๑๕ เหล่านี้ คือเหตุปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย สหชาตนิสสยปัจจัย สหชาตกัมมปัจจัย วิปากปัจจัย สหชาตาหารปัจจัย สหชาตินทริยปัจจัย ฌานปัจจัย มัคคปัจจัย สัมปยุตตปัจจัย สหชาตวิปปยุตตปัจจัย สหชาตัดถิปัจจัย สหชาตอวิคตปัจจัย ย่อมรวมลงในสหชาตปัจจัยที่ ๒.

ปัจจัย ๙ เหล่านี้ คืออารัมมณปัจจัยที่เป็นอธิบดี อธิปติปัจจัย อนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย อาเสวนปัจจัย พลวกัมมปัจจัย ที่เป็นนานักขณิกะ นัตถิปัจจัย วิคตปัจจัย ย่อมรวมลงในอุปนิสสยปัจจัยที่ ๓.

ปัจจัย ๖ เหล่านี้ คือปุเรชาตปัจจัย ปุเรชาตนิสสยปัจจัย ปุเรชาตินทริยปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตัดถิปัจจย ปุเรชาตอวิคตปัจจัย ย่อมรวมลงในปุเรชาตปัจจัยที่ ๔.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๒,๑๓๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม”