จริงอยู่ ปัจจัย ๒๔ เหล่านี้แม้ทั้งหมด ย่อมรวมลงในปัจจัย ๘. ในปัจจัย ๘ เหล่าไหน.

คือในอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย กัมมปัจจัย อาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย.

อย่างไร?

จริงอยู่ บรรดาปัจจัย ๑๖ ที่เหลือ เว้นปัจจัย ๘ เหล่านี้ ปัจจัย ๖ เหล่านี้ คือเหตุปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย วิปากปัจจัย ฌานปัจจัย มรรคปัจจัยและสัมปยุตตปัจจัย เกิดพร้อมกันโดยส่วนเดียว ย่อมรวมลงในสหชาตปัจจัย เพราะเป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เกิดพร้อมกันนั่นเทียว.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๒,๑๖๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑๕”