ส่วนปัจจัย ๕ เหล่านี้ คืออนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย อาเสวนปัจจัย นัตถิปัจจัยและวิคตปัจจัย เกิดขึ้นแล้วดับไป ย่อมรวมลงในอุปนิสสยปัจจัย โดยลักษณะแห่งอนันตรูปนิสสยปัจจัย เพราะเป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เกิดขึ้นในลำดับแห่งตน.

นิสสยปัจจัยมี ๒ อย่าง โดยแจกเป็นสหชาตนิสสยะและปุเรชาตนิสสยะ.

ใน ๒ อย่างนั้น สหชาตนิสสยปัจจัย ย่อมรวมลงในสหชาตปัจจัย เพราะเป็นที่อาศัยแห่งธรรมทั้งหลายที่เกิดร่วมกัน ปุเรชาตนิสสยปัจจัย ย่อมรวมลงในปุเรชาตปัจจัย.

แม้อธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือสหชาตาธิปติปัจจัยและอารัมมณาธิปติปัจจัย.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๒,๒๖๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย”