ก็ในวาระที่ท่านวิสัชนาแล้ว่า สหชาตํ ปุเรชาตํ ถึงสหชาตปัจจัยเท่านั้น จะไม่มีจริง แต่เพราะในอธิการนี้ อรูปขันธ์ที่เกิดร่วมกันเท่านั้นเป็นปัจจัย ด้วยอำนาจนิสสยะ อัตถิและอวิคตะ ก็เมื่อสหชาตปัจจัยถูกปฏิเสธแล้ว นิสสยะ อัตถิและอวิคตปัจจัยที่เกิดร่วมกันโดยส่วนเดียวโดยแน่นอน ก็เป็นอันถูกปฏิเสธไปด้วย เพราะฉะนั้น วาระแม้เหล่านั้นจึงมีไม่ได้ เพราะสหชาตปัจจัยนั้นถูกปฏิเสธไปแล. วาระ ๔ เหล่านี้ในอธิการนี้ จึงขาดไปโดยประการทั้งปวง ด้วยประการฉะนี้.
คำว่า เอกาทส ท่านกล่าวด้วยอำนาจวาระที่เหลือเท่านั้น.
แม้ในนอัญญมัญญะ นนิสสยะและนสัมปยุตตปัจจัย วาระ ๔ เหล่านั้นเองขาดไป ถามว่า เพราะเหตุไร?
แก้ว่า เพราะมีคติเหมือนสหชาตปัจจัญ. เหมือนอย่างว่า สหชาตปัจจัยที่เป็นอรูปธรรมย่อมรวมอรูปขันธ์ ๔ ไว้โดยไม่เหลือ ฉันใด แม้อัญญมัญญะ นิสสยะและสัมปยุตตปัจจัย ก็ฉันนั้น. เพราะฉะนั้น พึงทราบว่า เมื่อปัจจัยเหล่านี้ถูกปฏิเสธออกแล้ว วาระเหล่านั้นจึงมีไม่ได้ เพราะปัจจัยเหล่านี้มีคติเช่นเดียวกับสหชาตปัจจัย เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า นอญฺญมญฺเญ เอกาทส นนิสฺสเย เอกาทส นสมฺปยุตฺเต เอกาทส.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที