ปัจจัย ๔ เหล่านี้ คือปัจฉาชาตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอวิคตปัจจัย ย่อมรวมลงในปัจฉาชาตปัจจัยที่ ๕.

นานักขณิกกัมมปัจจัย ท่านสงเคราะห์แล้ว ในกัมมปัจจัยที่ ๖.

ปัจจัย ๓ เหล่านี้ คืออาหารปัจจัย อาหารัตถิปัจจัย อาหารอวิคตปัจจัย ท่านสงเคราะห์แล้วด้วยอำนาจกพฬีการาหารในอาหารปัจจัยที่ ๗.

ปัจจัย ๓ เหล่านี้ คือรูปชีวิตินทริยปัจจัย อินทริยัตถิปัจจัย อินทรียอวิคตปัจจัย ย่อมรวมลงในอินทรียปัจจัยที่ ๘. ผู้ศึกษาครั้นทราบว่า ปัจจัยเหล่านี้ๆ รวมลงแล้วในปัจจัยหนึ่งๆ บรรดาปัจจัย ๘ เหล่านี้อย่างนี้แล้ว พึงทราบว่าปัจจัยเหล่าใดถึงการรวมลงในปัจจัยใด ปัจจัยเหล่านั้น ท่านถือเอาแล้วด้วยจำนวนแห่งปัจจัยที่รวมลงนั้น.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๒,๓๖๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย”