สองบทว่า วิปฺปยุตฺเต จตฺตาริ ในวิปปยุตตปัจจัยมี ๔ วาระ คืออัพยากตะกับกุศล, อัพยากตะกับอกุศล, อัพยากตะกับอัพยากตะ, และกุศลกับอัพยากตะ. วิสัชนา ๘ วาระในอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยเช่นเดียวกับนิสสยปัจจัยนั่นเอง.

ก็ในอธิการนี้ ฆฏนาทั้งหลายท่านไม่ประกอบกัยอารัมมณปัจจัยเป็นต้นตามลำดับ ประกอบกับอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยก่อน.

ถามว่า เพราะเหตุไร? ตอบว่า เพราะรวมอธิบดีทั้งสองปัจจัย ไว้ด้วยกัน.

บรรดาฆฏนาเหล่านั้น ในฆฏนาต้นได้วัตถุที่เป็นอารมณ์ (วัตถารัมมณะ) ด้วยอำนาจของอารัมมณาธิปติปัจจัย.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๕๔๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “เหตุปัจจัย กับอธิปติปัจจัย มีวาระ ๔”