ในฆฏนาที่ ๔ วัตถุมีจักขุเป็นต้น เป็นปัจจัยแก่หมวด ๕ แห่งวิญญาณจิต (คือทวิปัญจวิญญาณ). ผู้ศึกษาพึงทราบโดยนัยที่ข้าพเจ้าจำนแกฆฏนา ๑๐ ออกเป็น ๒ ฝ่าย คือสวิปากฆฏนาและอวิปากฆฏนา ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย แล้วกล่าวไว้ในสหชาตมูลกนัย. อุปนิสสยมูลกนัย
พึงทราบวินิจฉัยในฆฏนาที่มีอุปนิสสยปัจจัยเป็นมูล ต่อไป.
สองบทว่า อารมฺมเณ สตฺต ในอารัมมณปัจจัยมี ๗ วาระ คือวิสัชนาที่ได้ในอารัมมณูปนิสสยปัจจัย. คำว่า อธิปติยา สตฺต ในอธิปติปัจจัยมี ๗ วาระ ก็ได้แก่วาระเหล่านั้นเหมือนกัน.
บรรดาอนันตรปัจจัยและสมนันตรปัจจัย วิสัชนาเหล่านั้นแหละได้ในอนันตรรูปนิสสยปัจจัยด้วย.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที