อนึ่ง ธรรมเหล่านั้นไม่เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เกิดพร้อมกัน ฉันใด ก็ย่อมไม่เป็นเหตุปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย วิปากปัจจัย ฌานปัจจัย มัคคปัจจัยและสัมปยุตตปัจจัย แก่ธรรมที่ไม่ได้เกิดพร้อมกัน ฉันนั้น.

เพราะฉะนั้น ฆฏนา ๒๔ ทั้งหมด ในฆฏนาที่มีเหตุปัจจัยเป็นมูล จึงชื่อว่าสหชาตฆฏนา เท่านั้น.

ในฆฏนาที่มีอธิปติปัจจัยเป็นมูล มี ๒๔ ฆฏนา.

ในฆฏนาที่มีสหชาตปัจจัยเป็นมูล มี ๑๐ ฆฏนา.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๙๕๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “เหตุปัจจัย กับนิสสยปัจจัย”