สองบทว่า อุปนิสฺสเย เอกํ ในอุปนิสสยปัจจัยมี ๑ วาระ คืออกุศลที่ยึดวัตถุเป็นอารัมมณูปนิสสัยเกิดขึ้น.

คำที่เหลือพึงทราบตามนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในทุกะมูลกนัยในหนหลัง.

ก็ในนิสสยปัจจัยนี้มีฆฏนา ๒๐ ฆฏนา. บรรดาฆฏนาเหล่านั้น ๖ ฆฏนาข้างต้น ตรัสไว้ด้วยอำนาจสหชาตะและปุเรชาตะ. ๔ ฆฏนานอกจากนั้น ตรัสด้วยอำนาจปุเรชาตะอย่างเดียว. ต่อไป ๑๐ ฆฏนา ตรัสด้วยอำนาจสหชาตะอย่างเดียว.

ในบรรดาฆฏนาเหล่านั้น คำว่า เตรส ๑๓ ในฆฏนาที่ ๑ ได้แก่วิสัชนา ๑๓ วาระที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้นั่นเทียว ในนิสสยปัจจยวิภังค์.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๙๙๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อารัมมณปัจจัย กับอุปนิสสยปัจจัย”