กุศลธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม
ปจฺจนียุทฺธารวณฺณนา
[๕๒๗] อิทานิ ปจฺจนียํ โหติ. ตตฺถ ยถา ปฏิจฺจวาราทีสุ "อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา"ติอาทินา นเยน ลพฺภมานา ปญฺหา ลพฺภมานานํ ปจฺจยานํ วเสน สรูปโตว วิตฺถาริตา, เอวํ อวิตฺถาเรตฺวา เอเกน ลกฺขเณน สงฺเขปโต ปจฺจนียํ ทสฺเสตุํ ธมฺมสงฺคาหเกหิ กุสโล ธมฺโม กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโยติอาทินา นเยน อนุโลมโต กุสลาทีนํ ปจฺจยา อุทฺธฏา. เต จ โข ปจฺจยา สมูหวเสน, โน เอเกกปจฺจยวเสน, ตสฺมา
อธิปติปจฺจโยปิ สหชาตาธิปติอารมฺมณาธิปติวเสน ทุพฺพิโธ. ตตฺถ สหชาตาธิปติ สหชาตานญฺเญว อธิปติปจฺจยภาวโต สหชาตปจฺจเย สงฺคหํ คจฺฉติ. อารมฺมณาธิปติ อารมฺมณูปนิสฺสโย โหติเยวาติ อารมฺมณูปนิสฺสยลกฺขเณน อุปนิสฺสเย ๑- สงฺคหํ คจฺฉติ. วิปฺปยุตฺตปจฺจโย สหชาตปุเรชาตปจฺฉาชาตเภทโต ติวิโธ. ตตฺถ สหชาตวิปฺปยุตฺโต สหชาตานญฺเญว วิปฺปยุตฺตปจฺจยภาวโต สหชาตปจฺจเย สงฺคหํ คจฺฉติ. ปุเรชาตวิปฺปยุตฺโต ปุเร อุปฺปชฺชิตฺวา ปจฺฉา อุปฺปชฺชมานานํ ปจฺจยภาวโต ปุเรชาเต สงฺคหํ คจฺฉติ. ๒- ปจฺฉาชาตวิปฺปยุตฺโต ปจฺฉา อุปฺปชฺชิตฺวา ปุเร อุปฺปนฺนานํ อุปตฺถมฺภนวเสน ปจฺจยภาวโต ปจฺฉาชาตปจฺจเย สงฺคหํ คจฺฉติ. อตฺถิปจฺจยาวิคตปจฺจยา สหชาตปุเรชาต- ปจฺฉาชาตอาหารินฺทฺริยานญฺเจว อตฺถิอวิคเตสุ จ เอเกกสฺส วเสน ฉหิ เภเทหิ ฐิตา. ตตฺถ สหชาตอตฺถิอวิคตา สหชาตานญฺเญว อตฺถิอวิคตปจฺจยภาวโต