ทุเกสุ ปน "สิยา เหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุธมฺโม อุปฺปชฺเชยฺย เหตุปจฺจยา"ติ เอวํ เหตุํ ปฏิจฺจ เหตุ, เหตุํ ปฏิจฺจ นเหตุ, เหตุํ ปฏิจฺจ เหตุ จ นเหตุ จ, นเหตุํ ปฏิจฺจ นเหตุ, นเหตุํ ปฏิจฺจ เหตุ, นเหตุํ ปฏิจฺจ เหตุ จ นเหตุ จ, เหตุญฺจ นเหตุญฺจ ปฏิจฺจ เหตุ, เหตุญฺจ นเหตุญฺจ ปฏิจฺจ นเหตุ, เหตุญฺจ นเหตุญฺจ ปฏิจฺจ เหตุ จ นเหตุ จาติ เอกเมกสฺมึ ทุเก เหตุปจฺจยาทีสุ เอกเมกสฺมึ ปจฺจเย นว ปุจฺฉา โหนฺติ. ตาสุ เหตุปจฺจยํ อาทึ กตฺวา เอกมูลเก ทฺวิสตานิ โสฬส จ ปุจฺฉา โหนฺติ. ตาสุ เหตุปจฺจยสฺเสว อญฺเญน อสมฺมิสฺสา นว ปุจฺฉา คเหตพฺพา, เสสา อตฺถวาเรน คหิตา. ๑-

ตาสํ ทุกมูลกาทีสุ เตวีสติยา วาเรสุ เอเกกํ นวกํ อปเนตฺวา ยาว สพฺพมูลกา อยํ คณนปริจฺเฉโท:- ทุกมูลเก ตาว เอกมูลเก ทสฺสิเตสุ ทฺวีสุ โสฬสาธิเกสุ ปุจฺฉาสเตสุ นว อปเนตฺวา ทฺวิสตานิ สตฺต จ ปุจฺฉา โหนฺติ, ตโต นว อปเนตฺวา ติมูลเก อฏฺฐนวุติสตํ. เอวํ ปุริมปุริมโต นว นว อปเนตฺวา จตุมูลเก เอกูนนวุติสตํ, ปญฺจมูลเก อสีติสตํ, ฉมูลเก เอกสตฺตติสตํ, สตฺตมูลเก ทฺวาสฏฺฐิสตํ, อฏฺฐมูลเก เตปญฺญาสสตํ, นวมูลเก จตุจตฺตาฬีสสตํ, ทสมูลเก ปญฺจตฺตึสสตํ, เอกาทสมูลเก ฉพฺพีสสตํ, ทฺวาทสมูลเก สตฺตรสาธิกสตํ, เตรสมูลเก อฏฺฐาธิกสตํ, จุทฺทสมูลเก นวนวุติ, ปณฺณรสมูลเก นวุติ, โสฬสมูลเก เอกาสีติ, สตฺตรสมูลเก ทฺวาสตฺตติ, อฏฺฐารสมูลเก เตสฏฺฐี, เอกูนวีสติมูลเก จตุปญฺญาสํ, วีสติมูลเก ปญฺจจตฺตาฬีสํ, เอกวีสติมูลเก ฉตฺตึสํ, พาวีสติมูลเก สตฺตวีสํ, เตวีสติมูลเก อฏฺฐารส, สพฺพมูลเก นวาติ. ยถา ปเนตานิ เหตุปจฺจยวเสน เอกมูลเก โสฬสาธิกานิ เทฺวปุจฺฉาสตานิ ฯเปฯ สพฺพมูลเก นว, เอวํ อารมฺมณปจฺจยาทีสุปิ เอกเมกํ อาทึ กตฺวา อารมฺมณาทิปทวเสน เอเกกสฺส ปทสฺส เอกมูลเก โสฬสาธิกานิ เทฺวปุจฺฉาสตานิ ฯเปฯ สพฺพมูลเก นวาติ

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๑๐๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรม อกุศลธรรม อัพยากตธรรม”