[๖๔] วิปากปจฺจเย กุสลากุสลํ กิริยญฺจ น ลพฺภตีติ อพฺยากตวเสเนว วิสฺสชฺชนํ กตํ. จิตฺตสมุฏฺฐานนฺติ วิปากจิตฺตสมุฏฺฐานเมว. กฏตฺตารูปนฺติ ยถาลาภวเสน อินฺทฺริยรูปญฺจ วตฺถุรูปญฺจ. อุปาทารูปนฺติ ตทวเสสํ ตสฺมึ สมเย วิชฺชมานกํ อุปาทารูปํ.

[๖๕] อาหารปจฺจเย สพฺเพสํ กุสลาทีนํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส จ อรูปสฺส จ ๑- อรูปาหารวเสน อุปฺปตฺติ เวทิตพฺพา, ตถา ปฏิสนฺธิกฺขเณ มหาภูตานํ. จิตฺตสมุฏฺฐานนฺติ ภวงฺคาทิจิตฺตสมุฏฺฐานํ. อาหารสมุฏฺฐานนฺติ กพฬิงฺการาหารสมุฏฺฐานํ. จิตฺตสมุฏฺฐานนฺติ กุสลากุสลจิตฺตสมุฏฺฐานเมว. ปจฺจยวิภงฺควาเร อาหารปฏิปาฏิยา ปฐมํ กพฬิงฺการาหาโร ทสฺสิโต, อิธ ปน กุสลํ ธมฺมนฺติ ปุจฺฉาวเสน ปฐมํ อรูปาหารา ทสฺสิตาติ เวทิตพฺพา.

[๖๖] อินฺทฺริยปจฺจเยปิ ๑- ปจฺจยวิภงฺเค อินฺทฺริยปฏิปาฏิยา ปฐมํ จกฺขุนฺทฺริยาทีนิ ทสฺสิตานิ, อิธ ปน กุสลาทิปุจฺฉาวเสน ปฐมํ อรูปินฺทฺริยานํ ปจฺจยตา ทสฺสิตา. ตตฺถ กุสลาทีสุ ยถาลาภวเสน อรูปินฺทฺริยา คเหตพฺพา. อสญฺญสตฺตานํ ภูตรูเปสุปิ ชีวิตินฺทฺริยนฺติ.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๑๒๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “อนุโลมนัย”