ยานิ ปเนตานิ อิมสฺมึ ปญฺหาวาเร ฆฏนานิ วุตฺตานิ, ตานิ สพฺพานิปิ ทุวิธานิเยว ปกิณฺณกโต สหชาตโต จ. ตตฺถ สพฺเพสมฺปิ อารมฺมณมูลกาทีนํ อาทิโต สหชาตํ อคฺคเหตฺวา วุตฺตานิ ปกิณฺณกานิ นาม. ตานิ อารมฺมณมูลเกปิ ปญฺจ, อธิปติมูลเก ฉ, อนนฺตรมูลเก ตีณิปิ, ตถา สมนนฺตรมูลเก, นิสฺสยมูลเก ทส, อุปนิสฺสยมูลเก สตฺต, ปุเรชาตมูลเก สตฺต, ปจฺฉาชาตมูลเก เอกเมว, ตถา อาเสวนมูลเก, กมฺมมูลเก เทฺว, อาหารมูลเก เอกํ, อินฺทฺริยมูลเก จตฺตาริ, วิปฺปยุตฺตมูลเก นว, อตฺถิมูลเก เอกูนวีสติ, นตฺถิมูลเก ตีณิ, ตถา วิคตมูลเกปิ. อวิคตมูลเก เอกูนวีสตีติ สพฺพานิปิ สตญฺเจว ตีณิ จ โหนฺติ. สหชาตนิยมาภาเวน ๑- ปเนตานิ ปกิณฺณกานีติ วุตฺตานิ.

ยานิ ปน สหชาตํ ลภนฺติ, ตานิ สหชาตฆฏนานิ นามาติ วุจฺจนฺติ. ตานิ อารมฺมณมูลเก อนนฺตรสมนนฺตรูปนิสฺสยปุเรชาตปจฺฉาชาตาเสวนนตฺถิวิคตมูลเกสุ น ลพฺภนฺติ. น หิ เต ปจฺจยา สหชาตานํ ปจฺจยา โหนฺติ. ยถา จ เต ๒- สหชาตานํ น โหนฺติ, ตถา เหตุสหชาตอญฺญมญฺญวิปากฌานมคฺคสมฺปยุตฺตปจฺจยา ๓- อสหชาตานนฺติ เหตุมูลเก สพฺพานิ จตุวีสติปิ ฆฏนานิ สหชาตฆฏนาเนว. ตถา อธิปติมูลเก จตุวีสติ, สหชาตมูลเก ทสปิ, อญฺญมญฺญมูลเก ฉปิ, นิสฺสยมูลเก ทสปิ, กมฺมมูลเก นวปิ, วิปากมูลเก ปญฺจปิ, อาหารมูลเก เตตฺตึสติปิ, ๔- อินฺทฺริยมูลเก ทฺวาสตฺตติปิ, ฌานมูลเก ฉตฺตึสติปิ, ๕- มคฺคมูลเก

@๓ สี......มคฺคสมฺปยุตฺตปจฺจยานํ ๔ ฉ.ม. เตตฺตึส ๕ ฉ.ม. ฉตฺตึสาปิ สตฺตปญฺญาสมฺปิ, สมฺปยุตฺตมูลเก เทฺวปิ, วิปฺปยุตฺตมูลเก จตฺตาริปิ, อตฺถิมูลเก ทสปิ, อวิคตมูลเก ทสปีติ ๑- สพฺพานิ ตีณิ สตานิ ทฺวาทส จ โหนฺติ. อิติ ปุริมานิ สตํ ตีณิ จ อิมานิ จ ทฺวาทสุตฺตรานิ ตีณิ สตานีติ สพฺพานิปิ ปญฺจทสาธิกานิ จตฺตาริ ฆฏนสตานิ ปญฺหาวาเร อาคตานิ. เตสุ เย เย ปจฺจยธมฺมา นามวเสน น ปากฏา หุตฺวา ปญฺญายนฺติ, เตปิ เหตุมูลกาทีนํ นยานํ อาทิโต วิปากาวิปากสามญฺญโต วุตฺเตสุ ฆฏเนสุ ทสฺเสตพฺพา. ทฺวาทเสว หิ เหตู ฉ อารมฺมณา จตฺตาโร อธิปตโย จตฺตาโร อาหารา วีสตินฺทฺริยานิ สตฺต ฌานงฺคานิ ทฺวาทส มคฺคงฺคานีติ เอเต ปจฺจยธมฺมา นาม. เตสุ เย เย ธมฺมา เอกนฺเตน กุสลา เอกนฺเตเนวากุสลา เอกนฺเตน กุสลวิปากา เอกนฺเตเนวา- กุสลวิปากา เอกนฺเตเนว วิปากา เอกนฺเตเนวาวิปากา, เต เต สาธุกํ สลฺลกฺเขตฺวา เย ตตฺถ วิปากา, เตปิ ๒- วิปากฆฏเนสุ, เย อวิปากา, เต อวิปากฆฏเนสุ ยถาโยคํ โยเชตพฺพาติ.