@๓ ฉ.ม. ทุติเย ๔ ฉ.ม......อุปนิสฺสยปจฺจโยติ ฉ ทสฺสิตา

[๕๓๐] ตโต ปรานํ ทุกมูลกานํ จตุนฺนํ ปญฺหานํ ปฐมปเญฺห "สหชาตปจฺจเยน ปุเรชาตปจฺจเยนา"ติ อวตฺวา "สหชาตํ ปุเรชาตนฺ"ติ วุตฺเตหิ ทฺวีหิ นิสฺสยอตฺถิอวิคตวเสน ตโย ปจฺจยา ทสฺสิตา. กุสลา หิ ขนฺธา วตฺถุนา สทฺธึ เอกโต กุสลสฺส ปจฺจยภาวํ สาธยมานา กิญฺจาปิ สหชาตา, สหชาตปจฺจยา ปน น โหนฺติ. กสฺมา? วตฺถุมิสฺสกตฺตา. ตสฺมา เตสํ สหชาตานํ นิสฺสยอตฺถิอวิคตานํ วเสน สหชาตนฺติ วุตฺตํ. วตฺถุมฺหิปิ เอเสว นโย. ตมฺปิ หิ กิญฺจาปิ ปุเรชาตํ, ขนฺธมิสฺสกตฺตา ปน ปุเรชาตปจฺจโย น โหติ. เกวลํ ปุเรชาตานํ นิสฺสยาทีนํ วเสน ปุเรชาตนฺติ วุตฺตํ.

ทุติยปเญฺห "สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยนฺ"ติ วุตฺเตหิ จตูหิ สหชาตนิสฺสยอตฺถิอวิคตานํ วเสน จตฺตาโร ปจฺจยา ทสฺสิตา. อิมสฺมิญฺหิ วาเร สหชาตปจฺจโย ลพฺภติ, ปจฺฉาชาตาทโย น ลพฺภนฺติ. ปจฺฉาชาตานํ ปน อาหารินฺทฺริยสงฺขาตานญฺจ อตฺถิอวิคตานํ วเสเนตํ วุตฺตํ. กุสลา หิ ขนฺธา อพฺยากตา จ มหาภูตา อุปาทารูปานํ สหชาตปจฺจเยน นิสฺสยปจฺจเยน อตฺถิอวิคตปจฺจเยหีติ จตุธา ปจฺจยา โหนฺติ. ปจฺฉาชาตา ปน กุสลา เตหิเยว ภูเตหิ สทฺธึ เตสญฺเญว อุปาทารูปานํ อตฺถิอวิคตวเสน ปจฺจยา. ๑- กพฬิงฺการาหาโรปิ ปจฺฉาชาเตหิ กุสเลหิ สทฺธึ ปุเรชาตสฺส กายสฺส อตฺถิอวิคตวเสเนว ปจฺจโย. รูปชีวิตินฺทฺริยมฺปิ ปจฺฉาชาเตหิ กุสเลหิ สทฺธึ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิอวิคต- ปจฺจเยเนว ปจฺจโย. อิติ อิมํ จตุธา ปจฺจยภาวํ สนฺธาย "สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยนฺ"ติ อิทํ วุตฺตํ. ปจฺฉาชาตาหารินฺทฺริยา ปเนตฺถ น ลพฺภนฺติเยว. ปรโต อกุสลมิสฺสกปญฺหาทฺวเยปิ เอเสว นโยติ. เอวเมตฺถ เตสุ เตสุ ปเญฺหสุ สงฺขิปิตฺวา วุตฺตปจฺจยานํ ปเภโท เวทิตพฺโพ. ตสฺมึ ตสฺมึ ปน ปจฺจเย เตสํ เตสํ ปญฺหานํ ปริหานาปริหานึ ปรโต อาวิกริสฺสามาติ.