[๕๕๑] ตตฺถ เหตุสหชาตนิสฺสยอตฺถิอวิคตนฺติ นารมฺมเณ สตฺตาติ กุสโล ธมฺโม กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย, สหชาตนิสฺสยอตฺถิอวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย, นารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. กุสโล เหตุ ๒- สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย, สหชาตนิสฺสยอตฺถิอวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย, นารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโยติ อิมินา นเยน สตฺต วารา อุทฺธริตพฺพา. นาธิปติยา สตฺตาติอาทีสุปิ เอเสว นโย. ทุติยฆฏเน อญฺญมญฺญสฺส ปวิฏฺฐตฺตา ฐเปตฺวา นสมฺปยุตฺตํ เสเสสุ ตีณีติ วุตฺตํ. นสมฺปยุตฺเต ปน อญฺญมญฺญวิปฺปยุตฺตํ ปฏิสนฺธินามรูปํ สนฺธาย เอกนฺติ วุตฺตํ. อญฺญมญฺญปจฺจโย เจตฺถ อนุโลมฆฏเน ปวิฏฺฐตฺตา ปจฺจนียโต น ลพฺภติ, ตสฺมา "นอญฺญมญฺเญ"ติ น วุตฺตํ. ยถา เจตฺถ, เอวํ เสสฆฏเนสุปิ ปวิฏฺฐปจฺจยา ปจฺจนียโต น ลพฺภนฺตีติ น วุตฺตา. ตติยฆฏเน สมฺปยุตฺตสฺส ปวิฏฺฐตฺตา สพฺพตฺถ ตีณิเยว. จตุตฺถฆฏเน วิปฺปยุตฺตสฺส ปวิฏฺฐตฺตา ตีณิ กุสลาทีนิ จิตฺตสมุฏฺฐานรูปสฺส. ปญฺจเม วิปากสฺส ปวิฏฺฐตฺตา สพฺพตฺถ เอกํ อพฺยากเตน อพฺยากตํ. อิโต ปเรสุปิ วิปากสมฺปยุตฺเตสุ เอเสว นโย.

[๕๕๒] เหตุสหชาตนิสฺสยอินฺทฺริยมคฺคอตฺถิอวิคตนฺติ นารมฺมเณ จตฺตารีติ กุสโล กุสลสฺส, กุสโล อพฺยากตสฺส, กุสโล กุสลาพฺยากตสฺส, อพฺยากโต อพฺยากตสฺสาติ อิเมสํ วเสน เวทิตพฺพานิ. เสเสสุปิ เอเสว นโย. นอญฺญมญฺเญ เทฺวติ ๓- กุสโล กุสลาพฺยากตสฺส, อพฺยากโต อพฺยากตสฺส. ๓- ปรโต ทฺวีสุปิ เอเสว นโย. อิมินา อุปาเยน สพฺพฆฏเนสุ ลพฺภมานวเสน คณนา เวทิตพฺพา.

@๓-๓ ฉ.ม. กุสโล อพฺยากตสฺส, ตถา อพฺยากโต สพฺพานิปิ เจตานิ อิมสฺมึ อนุโลมปจฺจนีเย สหชาตวเสน เจว ปกิณฺณกวเสน จ ปณฺณรสาธิกานิ จตฺตาริ ฆฏนสตานิ วุตฺตานิ. เตสุ ตสฺมึ ตสฺมึ ฆฏเน เย อนุโลมโต ฐิตา ปจฺจยา, เตสํ เอโกปิ ปจฺจนียโต น ลพฺภติ. เหตุมูลเก เจตฺถ ปฐมฆฏเน อนุโลมโต ปญฺจนฺนํ ปจฺจยานํ ฐิตตฺตา ปจฺจนียโต เอกูนวีสติ ปจฺจยา อาคตา, เอวํ เสเสสุปิ อนุโลมโต ฐิตาวเสสา ปจฺจนียโต อาคตา. อนุโลมโต เจตฺถ พหูสุปิ ปจฺจเยสุ ๑- ปจฺจนียโต เอเกโกว อาคโตติ เวทิตพฺโพ. ยถา จ เหตุมูลเก, เอวํ อารมฺมณาทิมูลเกสุปิ สพฺพเมตํ วิธานํ ยถานุรูปโต เวทิตพฺพนฺติ.