กมฺเม อฏฺฐาติ สุขสมฺปยุตฺโต สุขสมฺปยุตฺตสฺส ทฺวิธาปิ, ทุกฺขสมฺปยุตฺตสฺส นานากฺขณิกโตว, ตถา อิตรสฺส. ทุกฺขสมฺปยุตฺโต ทุกฺขสมฺปยุตฺตสฺส ทุวิธาปิ, สุขสมฺปยุตฺตสฺส นตฺถิ, อิตรสฺส นานากฺขณิกโตว, อทุกฺขมสุขสมฺปยุตฺโต อทุกฺขมสุขสมฺปยุตฺตสฺส ทฺวิธาปิ, อิตเรสํ นานากฺขณิกโตติ เอวํ อฏฺฐ. ปจฺจยเภทโต ปเนตฺถ นานากฺขณิกา อฏฺฐ, สหชาตา ตีณีติ เอกาทส กมฺมปจฺจยา. ยถา จ ปุเรชาตปจฺฉาชาตา, เอวํ วิปฺปยุตฺโตเปตฺถ ฉิชฺชติ. อรูปธมฺมา หิ อรูปธมฺมานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจยา น โหนฺติ. นตฺถิวิคเตสุ สตฺต อนนฺตรสมนนฺตรสทิสาว. ๑- เอวเมตฺถ ตีณิ ปญฺจ สตฺต อฏฺฐ นวาติ ปญฺจ คณนปริจฺเฉทา. เตสํ วเสน ปจฺจยสํสนฺทเน อูนตรคณเนน สทฺธึ สํสนฺทเนสุ อติเรกญฺจ อลพฺภมานญฺจ อปเนตฺวา คณนา เวทิตพฺพา.
[๖๓-๖๔] เหตุยา สทฺธึ อารมฺมณํ น ลพฺภติ, ตถา อนนฺตราทโย. อธิปติยา เทฺวติ ทุกฺขปทํ ฐเปตฺวา เสสานิ เทฺว. ทุกฺขสมฺปยุตฺโต หิ เหตุ อธิปติ นาม นตฺถิ, ตสฺมา โส น ลพฺภตีติ อปนีโต. เสสทฺวเยสุปิ เอเสว นโย. อิติ เหตุมูลเก เทฺว ตีณีติ เทฺวเยว คณนปริจฺเฉทา, เตสํ วเสน ฉ ฆฏนานิ วุตฺตานิ. เตสุ ปฐมํ อวิปากภูตานํ ญาณวิปฺปยุตฺตนิราธิปติธมฺมานํ วเสน วุตฺตํ, ทุติยํ เตสญฺเญว วิปากภูตานํ, ตติยจตุตฺถานิ เตสญฺเญว ญาณสมฺปยุตฺตานํ, ปญฺจมํ อวิปากภูตสาธิปติอโมหวเสน, ฉฏฺฐํ วิปากภูตสาธิปติ- อโมหวเสน. ปฐมํ วา สพฺพเหตุวเสน, ทุติยํ สพฺพวิปากเหตุวเสน, ตติยํ สพฺพาโมห- เหตุวเสน, จตุตฺถํ สพฺพวิปากาโมหเหตุวเสน. ปญฺจมํ สพฺพสาธิปติอโมหวเสน, ฉฏฺฐํ สพฺพสาธิปติวิปากาโมหวเสน.
[๖๖] อารมฺมณมูลเก อธิปติยา จตฺตารีติ อารมฺมณาธิปติวเสน สุขํ สุขสฺส, อทุกฺขมสุขสฺส, อทุกฺขมสุขํ อทุกฺขมสุขสฺส, สุขสฺสาติ เอวํ จตฺตาริ. อุปนิสฺสเยปิ