๓. วิปากตฺติกวณฺณนา

[๑-๒๓] วิปากตฺติเก วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยาติ เย เหตุปจฺจเย เตรส วารา วุตฺตา, เต สงฺขิปิตฺวา คณนาย ทสฺเสตุํ เหตุยา เตรสาติ วุตฺตํ. อารมฺมเณ ปญฺจาติอาทีสุปิ เอเสว นโย. เอวเมตฺถ เตรส ปญฺจ นว สตฺต ตีณิ เทฺวติ ฉ คณนปริจฺเฉทา, เตสํ วเสน ปจฺจยสํสนฺทเน เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว คณนา เวทิตพฺพา.

[๒๔-๕๒] ปจฺจนีเย หิ ๑- วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยาติ เย นเหตุปจฺจเย ทส วารา วุตฺตา, เต สงฺขิปิตฺวา คณนาย ทสฺเสตุํ นเหตุยา ทสาติ วุตฺตํ. นอารมฺมเณ ปญฺจาติอาทีสุปิ เอเสว นโย. เอวเมตฺถ ทส ปญฺจ เตรส ทฺวาทส เทฺว เอกํ นว ตีณีติ อฏฺฐ คณนปริจฺเฉทา, เตสํ วเสน ปจฺจยสํสนฺทเน เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว วิตฺถารโต คณนา เวทิตพฺพา. ปาลิ ปน สงฺขิตฺตา, เอเตสญฺเญว ปน ลทฺธคณนปริจฺเฉทานํ วเสน สํสนฺเทตฺวา ๒- อนุโลมปจฺจนียํ ปจฺจนียานุโลมญฺจ เวทิตพฺพํ.