ตํสมุฏฺฐานานนฺติ เอตฺถ ปน นิทฺทิสิตพฺพสฺส ปากฏตฺตา ตํคหณํ กตํ. อยเญฺหตฺถ อตฺโถ:- เต เหตู เจว เหตุสมฺปยุตฺตกา จ ธมฺมา สมุฏฺฐานา ๑- เอเตสนฺติ ตํสมุฏฺฐานานิ. เตสํ ตํสมุฏฺฐานานํ, เหตุโต เจว เหตุสมฺปยุตฺตธมฺเมหิ จ นิพฺพตฺตานนฺติ อตฺโถ. อิมินา จิตฺตสมุฏฺฐานรูปํ คณฺหาติ. กึ ปน ตํ จิตฺตโต อญฺเญนปิ สมุฏฺฐาตีติ. อาม สมุฏฺฐาติ. สพฺเพปิ หิ จิตฺตเจตสิกา เอกโต หุตฺวา รูปํ สมุฏฺฐาเปนฺติ. โลกิยธมฺมเทสนาย ปน จิตฺตสฺส อธิกภาวโต ตถาวิธํ รูปํ จิตฺตสมุฏฺฐานนฺติ วุจฺจติ. เตเนวาห:- จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโยติ.

ยทิ เอวํ อิธาปิ "ตํสมุฏฺฐานานนฺ"ติ อวตฺวา จิตฺตสมุฏฺฐานานนฺติ กสฺมา น วุตฺตํ. ๒- อจิตฺตสมุฏฺฐานานมฺปิ สงฺคณฺหนโต. ปญฺหาวารสฺมิญฺหิ "ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตา เหตู เหตุสมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย"ติ อาคตํ. ตสฺส สงฺคณฺหนตฺถํ อิธ จิตฺตสมุฏฺฐานานนฺติ อวตฺวา