เอวํ ภินฺเน ปเนตฺถ เตภูมิกกุสโล จตุภูมิกสฺสาปิ กุสลสฺส อกุสลสฺส วิปากสฺส กิริยสฺสาติ จตุนฺนํ ราสีนํ ปกตูปนิสฺสโย โหติ. โลกุตฺตโร อกุสลสฺเสว น โหติ. "อมฺหากํ อาจริเยน โลกุตฺตรธมฺโม นิพฺพตฺติโต"ติ อิมินา ปน นเยน อญฺเญสํ อกุสลสฺสาปิ โหติ. ยสฺส วา อุปฺปชฺชิสฺสติ, ตสฺสาปิ อนุตฺตเรสุ วิโมกฺเขสุ ปิหํ อุปฏฺฐาปยโตติ ๒- อิมินา นเยน โหติเยว. อกุสโล สพฺเพสมฺปิ จตุภูมิกานํ ขนฺธานํ ปกตูปนิสฺสโย โหติ, ตถา เตภูมิกวิปาโก. โลกุตฺตรวิปาเก เหฏฺฐิมานิ ตีณิ ผลานิ อกุสลสฺเสว น โหนฺติ, อุปริฏฺฐิมํ กุสลสฺสาปิ. ปุริมนเยน ปน อญฺเญสํ วา ยสฺส วา อุปฺปชฺชิสฺสติ, ตสฺส สนฺตาเน สพฺโพปิ

อุปนิสฺสยปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๔๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “อุปนิสสยปัจจัย”