สพฺพฏฺฐานิกาสพฺพฏฺฐานิกโตติ เอเตสุ จ สหชาตนิสฺสยอตฺถิอวิคตปจฺจยา สพฺพฏฺฐานิกา นาม, สพฺเพสํ สงฺขตานํ รูปารูปธมฺมานํ ฐานภูตา การณภูตาติ อตฺโถ. เอเตหิ วินา อุปฺปชฺชมาโน เอกธมฺโมปิ นตฺถีติ. อารมฺมณอารมฺมณาธิปติ- อนนฺตรสมนนฺตรานนฺตรูปนิสฺสยปกตูปนิสฺสยาเสวนสมฺปยุตฺตนตฺถิวิคตปจฺจยา อสพฺพฏฺฐานิกา นาม, น สพฺเพสํ รูปารูปธมฺมานํ ฐานภูตา, อรูปกฺขนฺธานญฺเญว ปน ฐานภูตา การณภูตาติ อตฺโถ. อรูปธมฺมาเยว หิ เอเตหิ อุปฺปชฺชนฺติ, น รูปธมฺมา. ปุเรชาตปจฺฉาชาตาปิ อสพฺพฏฺฐานิกา อรูปรูปานญฺเญว ยถากฺกเมน ปจฺจยโต. ๑- วุตฺตาวเสสาปิ เอกจฺจานํ รูปารูปธมฺมานํ อุปฺปตฺติเหตุโต น สพฺพฏฺฐานิกาติ เอวเมตฺถ สพฺพฏฺฐานิกาสพฺพฏฺฐานิกโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

รูปํ รูปสฺสาติอาทิวิกปฺปโตติ เอเตสุ จ จตุวีสติยา ปจฺจเยสุ เอกปจฺจโยปิ เอกนฺเตน รูปเมว หุตฺวา รูปสฺเสว ปจฺจโย นาม นตฺถิ, เอกนฺเตน ปน รูปํ หุตฺวา อรูปสฺเสว ปจฺจโย นาม อตฺถิ. กตโร ปเนโสติ. ปุเรชาตปจฺจโย. ปุเรชาตปจฺจโย หิ เอกนฺเตน รูปเมว หุตฺวา อรูปสฺเสว ปจฺจโย โหติ. เอกนฺเตน รูปเมว หุตฺวา รูปารูปสฺเสว ปจฺจโย นามาติปิ นตฺถิ, เอกนฺเตน ปน อรูปํ หุตฺวา อรูปสฺเสว ปจฺจโย นาม อตฺถิ. กตโร ปเนโสติ. อนนฺตรสมนนฺตราเสวน- สมฺปยุตฺตนตฺถิวิคตวเสน ฉพฺพิโธ โหติ. โส หิ สพฺโพปิ เอกนฺเตน อรูปเมว หุตฺวา อรูปสฺเสว ปจฺจโย โหติ. เอกนฺเตน อรูปเมว หุตฺวาปิ เอกนฺเตน รูปสฺเสว ปจฺจโย นามาติปิ อตฺถิ. กตโร ปเนโสติ. ปจฺฉาชาตปจฺจโย. โส หิ เอกนฺเตน อรูปํ หุตฺวา รูปสฺเสว ปจฺจโย โหติ. เอกนฺเตน ปน อรูปธมฺโมว หุตฺวา รูปารูปานํ ปจฺจโยปิ อตฺถิ. กตโร ปเนโสติ. เหตุกมฺมวิปากชฺฌานมคฺควเสน ปญฺจวิโธ. โส หิ สพฺโพปิ เอกนฺเตน อรูปเมว หุตฺวา รูปธมฺมานมฺปิ อรูปธมฺมานมฺปิ ปจฺจโย โหติ. เอกนฺเตน ปน รูปารูปเมว หุตฺวา รูปสฺเสว ปจฺจโย นามาติปิ นตฺถิ, อรูปสฺเสว ปน โหติ. กตโร ปเนโสติ. อารมฺมณปจฺจโย เจว อุปนิสฺสย- ปจฺจโย จ. อิทญฺหิ ทฺวยํ เอกนฺเตน รูปารูปเมว หุตฺวา อรูปสฺเสว ปจฺจโย โหติ. เอกนฺเตน รูปารูปเมว หุตฺวา ปน รูปารูปสฺเสว ปจฺจโย นามาติปิ อตฺถิ. กตโร ปเนโสติ. อธิปติสหชาตอญฺญมญฺญนิสฺสยาหารินฺทฺริยวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตวเสน นววิโธ. โส หิ สพฺโพปิ เอกนฺเตน รูปารูปเมว หุตฺวา รูปารูปสฺเสว ปจฺจโย โหตีติ เอวเมตฺถ รูปํ รูปสฺสาติอาทิวิกปฺปโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

เล่มที่ ๔๐ ปัฏฐาน ภาค ๑๘๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “อวิคตปัจจัย”