[๒๘๖] อัพยากตธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ อนันตรปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญ ปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย พึงให้พิสดารเหมือนอย่างในปฏิจจวาร

[๒๘๗] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาต ปัจจัย เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย ฯลฯ จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ ทั้งปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย ทั้งปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีหัวข้อปัจจัยครบ ๑๗ บริบูรณ์ พึงให้พิสดารเหมือนอย่างสหชาตปัจจัยในอนุโลม

[๒๘๘] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ กุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล เกิดขึ้น อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ กุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอัพยากตกิริยา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตกิริยา เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น พาหิรรูป อาหารสมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ อุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น เจตนาที่เป็นอัพยากตกิริยา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น กุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ กุศลเจตนา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อกุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ อกุศลเจตนา อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่ กัมมปัจจัย คือ กุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศลและหทยวัตถุ เกิดขึ้น อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรมและอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัย ที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย คือ อกุศลเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอกุศลและหทยวัตถุ เกิดขึ้น

[๒๘๙] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปาก ปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น มี ๓ นัย อกุศลธรรม อาศัยอกุศลธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมวิปากปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปาก ปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากตกิริยา เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น พาหิรรูป อาหาร สมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัพยากตวิบาก อาศัยหทย วัตถุ เกิดขึ้น กุศลธรรม อาศัยอัพยากตธรรม เกิดขึ้น เพราะปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นกุศล อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น ยกเว้นวิปากปัจจัยเสีย ในปัจจัยทุกๆ ข้อ พึงแจกให้พิสดาร