[๑๗๑๙] อนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่มิจฉัตตนิยตธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต ที่เป็น อารัมมณปุเรชาต ได้แก่ รูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่มาตุฆาตกรรม แก่ ปิตุฆาตกรรม แก่อรหันตฆาตกรรม แก่รุหิรุปปาทกรรม ฯลฯ โดยปุเรชาตปัจจัย ที่เป็น วัตถุปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตต นิยตธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย

[๑๗๒๐] อนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมมัตตนิยตธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ วัตถุปุเรชาต ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็น สัมมัตตนิยตธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย

[๑๗๒๑] มิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่อนิยตธรรม โดยปัจฉาชาตปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรมที่เกิดภายหลัง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยปัจฉาชาตปัจจัย

[๑๗๒๒] สัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่อนิยตธรรม โดยปัจฉาชาตปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมที่เกิดภายหลัง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อน โดยปัจฉาชาตปัจจัย

เล่มที่ ๔๑ ปัฏฐาน ภาค ๒๔๗๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “ปัญหาวาร