ปจฺจนฺติมนฺติ อภิลาปมตฺตเมตํ ฯ ยํ สงฺโฆ อากงฺขตีติ วุตฺตตฺตา ปน ธุรวิหาโรปิ สมฺมนฺนิตุํ วฏฺฏติ ฯ กมฺมวาจํ อวตฺวา อปโลกเนนาปิ วฏฺฏติเยว ฯ {๒๙๕} สกฏปริวตฺตกนฺติ สกเฏหิ ปริกฺเขปํ วิย กตฺวา อจฺฉนฺติ ฯ กาโกรวสทฺทนฺติ ตตฺถ ตตฺถ อปวิฏฺฐอามิส- ขาทนตฺถาย อนุปเคเยว สนฺนิปติตานํ กากานํ โอรวสทฺทํ ฯ ยโสโช นาม กปิลสุตฺตปริโยสาเน ปพฺพชิตานํ ปญฺจนฺนํ สตานํ อคฺคปุริโส ฯ

อุสฺสาวนนฺติกนฺติอาทีสุ ฯ อุสฺสาวนนฺติกา ตาว เอวํ กาตพฺพา โย ถมฺภานํ วา อุปริ ภิตฺติปาเท วา นิกฺขนิตฺวา วิหาโร กยิรติ ตสฺส เหฏฺฐา ถมฺภปฏิจฺฉกา ปาสาณา ภูมิคติกาเอว ฯ ปฐมถมฺภมฺปน ปฐมภิตฺติปาทํ วา ปติฏฺฐาเปนฺเตหิ พหูหิ สมฺปริวาเรตฺวา กปฺปิยกุฏึ กโรมาติ วาจํ นิจฺฉาเรนฺเตหิ มนุสฺเสสุ อุกฺขิปิตฺวา ปติฏฺฐาเปนฺเตสุ อามสิตฺวา วา สยํ อุกฺขิปิตฺวา วา ถมฺโภ วา ภิตฺติปาโท วา ปติฏฺฐาเปตพฺโพ ฯ กุรุนฺทีมหาปจฺจรีสุ ปน กปฺปิยกุฏี กปฺปิยกุฏีติ วตฺวา ปติฏฺฐาเปตพฺพนฺติ วุตฺตํ ฯ อนฺธกฏฺฐกถายํ สงฺฆสฺส กปฺปิยกุฏึ อธิฏฺฐามีติ วุตฺตํ ฯ ตมฺปน อวตฺวาปิ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตนเยเนว วุตฺเต โทโส นตฺถิ ฯ อิทํ ปเนตฺถ สาธารณลกฺขณํ ถมฺภปติฏฺฐานญฺจ วจนปริโยสานญฺจ สมกาลํ วฏฺฏติ ฯ สเจ หิ อนิฏฺฐิเต วจเน ถมฺโภ ปติฏฺฐาติ อปฺปติฏฺฐิเต วา ตสฺมึ วจนํ นิฏฺฐาติ อกตา โหติ กปฺปิยกุฏี ฯ เตเนว มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ พหูหิ สมฺปริวาเรตฺวา วตฺตพฺพํ อวสฺสํ หิ เอกสฺสปิ วจน- นิฏฺฐานญฺจ ถมฺภปติฏฺฐานญฺจ เอกโต ภวิสฺสตีติ ฯ อิฏฺฐกสิลา- มตฺติกกุฏิกาสุ ปน กุฏีสุ เหฏฺฐา จยํ พนฺธิตฺวา วา อพนฺธิตฺวา วา กโรนฺตุ ยโต ปฏฺฐาย ภิตฺตึ อุฏฺฐาเปตุกามา โหนฺติ ตํ สพฺพปฐมํ อิฏฺฐกํ วา สิลํ วา มตฺติกาปิณฺฑํ วา คเหตฺวา วุตฺตนเยเนว กปฺปิยกุฏี กาตพฺพา ฯ อิฏฺฐกาทโย หิ ภิตฺติยา ปฐมิฏฺฐกาทีนํ เหฏฺฐา น วฏฺฏนฺติ ฯ ถมฺภา ปน อุปริ อุคฺคจฺฉนฺติ ตสฺมา วฏฺฏนฺติ ฯ อนฺธกฏฺฐกถายํ ถมฺเภ หิ กยิรมาเน จตูสุ โกเณสุ จตฺตาโร ถมฺภา อิฏฺฐกาทิกุฑฺเฑ จตูสุ โกเณสุ เทฺว ติสฺโส อิฏฺฐกา อธิฏฺฐาตพฺพาติ วุตฺตํ ฯ ตถา ปน อกตายปิ โทโส นตฺถิ ฯ อฏฺฐกถาสุ หิ วุตฺตเมว ปมาณํ ฯ โคนิสาทิกา ทุวิธา อารามโคนิสาทิกา วิหารโคนิสาทิกาติ ฯ ตาสุ ยตฺถ เนว อาราโม น เสนาสนานิ ปริกฺขิตฺตานิ โหนฺติ อยํ อาราม- โคนิสาทิกา นาม ยตฺถ เสนาสนานิ สพฺพานิ วา เอกจฺจานิ วา ปริกฺขิตฺตานิ อาราโม อปริกฺขิตฺโต อยํ วิหารโคนิสาทิกา นาม ฯ อิติ อุภยตฺราปิ อารามสฺส อปริกฺขิตฺตภาโวเยว ปมาณํ ฯ อาราโม ปน อุปฑฺฒปริกฺขิตฺโตปิ พหุตรปริกฺขิตฺโตปิ ปริกฺขิตฺโตเยว นามาติ กุรุนฺทีมหาปจฺจรีสุ วุตฺตํ ฯ เอตฺถ กปฺปิยกุฏึ ลทฺธุํ วฏฺฏติ ฯ