{๒๔๔} อญฺญํ พฺยากเรยฺยนฺติ อรหา อหนฺติ ชานาเปยฺยํ ฯ ฉฏฺฐานานีติ ฉ การณานิ ฯ อธิมุตฺโต โหตีติ ปฏิวิชฺฌิตฺวา ปจฺจกฺขํ กตฺวา ฐิโต โหติ ฯ เนกฺขมฺมาธิมุตฺโตติ สพฺพํ อรหตฺตวเสน วุตฺตํ ฯ อรหตฺตํ หิ สพฺพกิเลเสหิ นิกฺขนฺตตฺตา เนกฺขมฺมํ ฯ เตเหว ปวิวิตฺตตฺตา ปวิเวโก พฺยาปชฺฌาภาวโต อพฺยาปชฺฌํ ตณฺหาย ขยนฺเต อุปฺปนฺนตฺตา ตณฺหกฺขโย อุปาทานสฺส ขยนฺเต อุปฺปนฺนตฺตา อุปาทานกฺขโย สมฺโมหาภาวโต อสมฺโมโหติ วุจฺจติ ฯ เกวลํ สทฺธามตฺตกนฺติ ปฏิเวธรหิตํ เกวลํ ปฏิเวธปฺปญฺญาย อสมฺมิสฺสํ สทฺธามตฺตกํ ฯ ปฏิจยนฺติ ปุนปฺปุนํ กรเณน วุฑฺฒึ ฯ วีตราคตฺตาติ มคฺคปฏิเวเธน ราคสฺส วิคตตฺตาเยว เนกฺขมฺมสงฺขาตํ อรหตฺตํ ปฏิวิชฺฌิตฺวา ฐิโต โหติ ฯ ผลสมาปตฺติวิหาเรน วิหรติ ตนฺนินฺนมานโสเยว โหตีติ อตฺโถ ฯ เสสปเทสุปิ เอเสว นโย ฯ ลาภสกฺการสิโลกนฺติ จตุปจฺจยลาภญฺจ เตสํเยว สุกตภาวญฺจ วณฺณภณนญฺจ ฯ นิกามยมาโนติ อิจฺฉยมาโน ปตฺถยมาโน ฯ ปวิเวกาธิมุตฺโตติ ปวิเวเก อธิมุตฺโต อหนฺติ เอวํ อรหตฺตํ พฺยากโรตีติ อตฺโถ ฯ

สีลพฺพตปรามาสนฺติ สีลญฺจ วตญฺจ ปรามสิตฺวา คหิตํ คหณมตฺตํ ฯ สารโต ปจฺจาคจฺฉนฺโตติ สารภาเวน ชานนฺโต ฯ อพฺยาปชฺฌาธิมุตฺโตติ อพฺยาปชฺฌํ อรหตฺตํ พฺยากโรตีติ อตฺโถ ฯ อิมินา นเยน สพฺพวาเรสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ ภุสาติ พลวนฺโต ฯ เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺตีติ เอตสฺส ขีณาสวสฺส จิตฺตํ คเหตฺวา ฐาตุํ น สกฺโกนฺติ ฯ อมิสฺสีกตนฺติ อมิสฺสีกตํ กิเลเสหิ อารมฺมณานิ ๑- สทฺธึ จิตฺตํ มิสฺสํ กโรนฺติ เตสํ อภาวา อมิสฺสีกตํ ฯ ฐิตนฺติ

ปติฏฺฐิตํ ฯ อาเนญฺชปฺปตฺตนฺติ อจลนปฺปตฺตํ ฯ วยญฺจสฺสานุปสฺสตีติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทมฺปิ วยมฺปิ ปสฺสติ ฯ เนกฺขมฺมํ อธิมุตฺตสฺสาติ อรหตฺตํ ปฏิวิชฺฌิตฺวา ฐิตสฺส ฯ เสสปเทหิปิ อรหตฺตเมว กถิตํ ฯ อุปาทานกฺขยสฺสาติ อุปโยคตฺเถ สามิวจนํ ฯ อสมฺโมหญฺจ เจตโสติ จิตฺตสฺส จ อสมฺโมโห อธิมุตฺโต ฯ ทิสฺวา อายตนุปฺปาทนฺติ อายตนานํ อุปฺปาทญฺจ วยญฺจ ทิสฺวา ฯ สมฺมา จิตฺตํ วิมุจฺจตีติ สมฺมา เหตุนา นเยน อิมาย วิปสฺสนาย ปฏิปตฺติยา ผลสมาปตฺติวเสน จิตฺตํ วิมุจฺจติ นิพฺพานารมฺมเณ อธิมุจฺจติ ฯ สนฺตจิตฺตสฺสาติ นิพฺพุตจิตฺตสฺส ฯ ตาทิโนติ อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ อนุนยปฏิเฆหิ อกมฺปิตตฺตา ตาทิโน ฯ {๒๔๕} อญฺญํ พฺยากโรนฺตีติ อรหตฺตํ พฺยากโรนฺติ ฯ อตฺโถ จ วุตฺโตติ เยน อรหาติ ญายติ โส อตฺโถ จ วุตฺโต ฯ สุตฺตตฺโถ ปน สุตฺตนฺตวณฺณนาโตเยว คเหตพฺโพ ฯ อตฺตา จ อนุปนีโตติ อรหํ อรหาติ เอวํ พฺยญฺชนวเสน อตฺตา จ น อุปนีโต ฯ อถ จ ปนิเธกจฺเจ โมฆปุริสาติ อญฺเญ ปน ตุจฺฉปุริสา หสมานา วิย อสนฺตเมว อญฺญํ วจนมตฺเตน สนฺตํ กตฺวา พฺยากโรนฺติ ฯ เอกปลาสิกนฺติ เอกปฏลํ ฯ อสีติสกฏวาเหติ เอตฺถ