อาทายนฺติ ลทฺธิปารํ ฯ วิวิตฺตนฺติ สุญฺญํ ฯ {๔๗๕} ตํ อุกฺขิตฺตกํ ภิกฺขุํ โอสาเรตฺวาติ ตํ คเหตฺวา นิสฺสีมํ คนฺตฺวา อาปตฺตึ เทสาเปตฺวา กมฺมวาจาย โอสาเรตฺวา ฯ ตาวเทว อุโปสโถติ ตํ ทิวสเมว อุโปสถกฺขนฺธเก วุตฺตนเยน สามคฺคีอุโปสโถ กาตพฺโพ ฯ {๔๗๖} อมูลา มูลํ คนฺตฺวาติ น มูลา มูลํ คนฺตฺวา ฯ ตํ วตฺถุํ อวินิจฺฉนีติ อตฺโถ ฯ อยํ วุจฺจติ อุปาลิ สงฺฆสามคฺคี อตฺถาเปตา พฺยญฺชนุเปตาติ อตฺถโต อปคตา สงฺฆสามคฺคีติ อิมํ ปน พฺยญฺชนมตฺตํ อุเปตา ฯ {๔๗๗} สงฺฆสฺส กิจฺเจสูติ สงฺฆสฺส กรณีเยสุ อุปฺปนฺเนสุ ฯ มนฺตนาสูติ วินยมนฺตนาสุ ฯ อตฺเถสุ ชาเตสูติ วินยอตฺเถสุ อุปฺปนฺเนสุ ฯ วินิจฺฉเยสูติ เตสํเยว อตฺถานํ วินิจฺฉเยสุ ฯ มหตฺถิโกติ มหาอุปกาโร ฯ ปคฺคหารโหติ ปคฺคหิตุํ ยุตฺโต ฯ อนานุวชฺโช ปฐเมน สีลโตติอาทิมฺหิเยว ตาว สีลโต น อุปวชฺโช ฯ อเวกฺขิตาจาโรติ อเปกฺขิตาจาโร อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการีติ- อาทินา นเยน อุปปริกฺขิตาจาโร ฯ อฏฺฐกถาสุ ปน อปฺปฏิจฺ- ฉนฺนาจาโรติ วุตฺตํ ฯ วิสยฺหาติ อภิภวิตฺวา ฯ อนุยฺยุตฺตํ ภณนฺติ อนุยฺยุตฺตํ อนุปคตํ ภณนฺโต ฯ ยสฺมา หิ โส อนุยฺยุตฺตํ ภณติ อุสุยฺยาย วา อคติคมนวเสน วา การณา อปคตํ น ภณติ ตสฺมา อตฺถํ น หาเปติ ฯ อุสุยฺยาย ปน อคติคมนวเสน วา ภณนฺโต อตฺถํ หาเปติ การณํ น วทติ ปริสคโต ฉมฺภติ เจว เวธติ จ โย อีทิโส น โหติ อยํ ปคฺคหารโหติ ทสฺเสติ ฯ กิญฺจิ ภิยฺโย ตเถว ปญฺหนฺติ คาถา ตสฺสตฺโถ ยเถว อนุยฺยุตฺตํ ภณนฺโต อตฺถํ น หาเปติ ตเถว ปริสาย มชฺเฌ ปญฺหํ ปุจฺฉิโต สมาโน น เจว ปชฺฌายติ น มงฺกุ โหติ ฯ โย หิ อตฺถํ น ชานาติ โส ปชฺฌายติ โย วตฺตุํ น สกฺโกติ โส มงฺกุ โหติ ฯ โย ปน อตฺถญฺจ ชานาติ วตฺตุญฺจ สกฺโกติ โส น ปชฺฌายติ น มงฺกุ โหติ ฯ กาลาคตนฺติ กเถตพฺพยุตฺต- กาเล อาคตํ ฯ พฺยากรณารหนฺติ ปญฺหสฺส อตฺถานุโลมตาย พฺยากรณานุจฺฉวิกํ ฯ วโจติ วทนฺโต เอวรูปํ วจนํ ภณนฺโตติ อตฺโถ ฯ รญฺเชตีติ โตเสติ ฯ วิญฺญูปริสนฺติ วิญฺญูนํ ปริสํ ฯ

อาเจรกมฺหิ จ สเกติ อตฺตโน อาจริยวาเท ฯ อลํ ปเมตุนฺติ วีมํสิตุํ ตํ ตํ การณํ ปญฺญาย ตุลยิตุํ สมตฺโถ ฯ ปคุโณติ กตปริจโย ลทฺธาเสวโน ฯ กเถตเวติ กเถตพฺเพ ฯ วิรทฺธิโกวิโทติ วิรุทฺธฏฺฐานกุสโล ฯ ปจฺจตฺถิกา เยน วชนฺตีติ อยํ คาถา ยาทิเส กเถตพฺเพ ปคุโณ ตํ ทสฺเสตุํ วุตฺตา ฯ อยํ เหตฺถ อตฺโถ ยาทิเสน กถิเตน ปจฺจตฺถิกา จ นิคฺคหํ คจฺฉนฺติ มหาชโน จ สญฺญาปนํ คจฺฉติ สญฺญตฺติอวโพธนํ คจฺฉตีติ อตฺโถ ฯ อยญฺจ กเถนฺโต สกํ อาทายํ อตฺตโน อาจริยวาทํ น หาเปติ ฯ ยสฺมึ วตฺถุสฺมึ อธิกรณํ อุปฺปนฺนํ ตทนุรูปํ อนุปฆาตกรํ ปญฺหํ พฺยากรมาโน ตาทิเส กเถตพฺเพ ปคุโณ โหติ ฯ ทูเตยฺยกมฺเมสุ อลนฺติ อฏฺฐหิ ทูตงฺเคหิ สมนฺนาคตตฺตา สงฺฆสฺส ทูเตยฺยกมฺเมสุ สมตฺโถ ฯ สํ สุฏฺฐุ อุคฺคณฺหาตีติ สมุคฺคโห ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ ยถา นาม อาหุนํ อาหูติ ปิณฺฑํ สมุคฺคณฺหนฺติ เอวํ ปีติโสมนสฺส- ชาเตเนว เจตสา สงฺฆสฺส กิจฺเจสุ สมุคฺคโห สงฺฆกิจฺเจสุ ตสฺส กิจฺจสฺส ปฏิคฺคาหโกติ อตฺโถ ฯ กรํ วโจติ วจนํ กโรนฺโต ฯ น เตน มญฺญตีติ เตน วจนกรเณน อหํ กโรมิ สงฺฆภารํ นิตฺถรามีติ น มานาติมานํ ชปฺเปติ ฯ อาปชฺชติ ยาวตเกสูติ ยตฺตเกสุ วตฺถูสุ อาปตฺตึ อาปชฺชมาโน อาปชฺชติ ฯ โหติ ยถา จ วุฏฺฐิตีติ ตสฺสา จ อาปตฺติยา ยถา วุฏฺฐานํ โหติ ฯ เอเต วิภงฺคาติ เยสุ จ วตฺถูสุ อาปชฺชติ ยถา จ วุฏฺฐานํ โหติ อิเมสํ อตฺถานํ โชตกา เอเต วิภงฺคา อุภโย อสฺส สาคตา สุฏฺฐุ อาคตา ฯ อาปตฺติวุฏฺฐานปทสฺส โกวิโทติ อาปตฺติ- วุฏฺฐานการณกุสโล ฯ ยานิ จาจรนฺติ ยานิ จ ภณฺฑนการกาทีนิ อาจรนฺโต ตชฺชนียกมฺมาทิวเสน นิสฺสารณํ คจฺฉติ ฯ โอสารณํ ตํ วุสิตสฺส ชนฺตุโนติ ตํ วตฺตํ วุสิตสฺส ชนฺตุโน ยา โอสารณา กาตพฺพา เอตมฺปิ ชานาติ ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ