Añjananti sabbasaṅgāhikavacanametaṃ. Kāḷañjananti ekā añjanajāti sabbasambhārapakkaṃ vā. Rasañjananti nānāsambhārehi kataṃ. Sotañjananti nadīsotādīsu uppajjanakaañjanaṃ. Geruko nāma suvaṇṇageruko. Kapallanti dīpasikhāto gahitamasi. Candananti lohitacandanādikaṃ yaṅkiñci. Tagarādīni pākaṭāni. Aññānipi nīluppalādīni vaṭṭantiyeva. Añjanupapiṃsanehīti añjanena saddhiṃ ekato piṃsitabbehi. Na hi kiñci añjanupiṃsanaṃ na vaṭṭati.

Aṭṭhimayanti manussaṭṭhiṃ ṭhapetvā avasesaṃ aṭṭhimayaṃ. Dantamayanti hatthidantādi sabbaṃ dantamayaṃ. Visāṇamayepi akappiyaṃ nāma natthi. Naḷamayādayo ekantakappiyāyeva. Salākodhāniyanti yattha salākaṃ odahanti taṃ susiradaṇḍakaṃ vā thavikaṃ vā anujānāmīti attho. Aṃsavaddhakoti añjanatthavikāya aṃsavaddhako. Yamakaṃ natthukaraṇinti Samasotāhi dvīhipi nāḷikāhi ekaṃ natthukaraṇiṃ. {267} Anujānāmi bhikkhave telapākanti yaṅkiñci bhesajjaṃ pakkhipituṃ sabbaṃ anuññātameva hoti. Atipakkhittamajjānīti ativiya khittamajjāni bahuṃ majjaṃ pakkhipitvā yojitānīti attho. Aṅgavātoti aṅgamaṅgesu vāto. Sambhāra- sedanti nānāvidhapaṇṇabhaṅgasedaṃ. Mahāsedanti porisappamāṇaṃ āvāṭaṃ aṅgārānaṃ pūretvā paṃsuvālakādīhi pidahitvā tattha nānāvidhāni vātaharaṇapaṇṇāni santharitvā telamakkhitena gattena tattha nipajjitvā samparivattanena sarīraṃ sedetuṃ anujānāmīti attho. Bhaṅgodakanti nānāpaṇṇabhaṅgehi kuṭṭhitaṃ udakaṃ. Tehi paṇṇehi ca udakena ca siñcitvā siñcitvā sedetabbo. Udakoṭṭhakanti udakakoṭṭhakaṃ. Pātiṃ vā doṇiṃ vā uṇhodakassa pūretvā tattha pavisitvā sedakammakaraṇaṃ anujānāmīti attho. Pabbavāto hotīti pabbe pabbe vāto vijjhati. Lohitaṃ mocetunti satthakena lohitaṃ mocetuṃ. Majjaṃ abhisaṅkharitunti yena phālitapādā pākatikā honti taṃ nāḷikerādīsu nānābhesajjāni pakkhipitvā majjaṃ abhisaṅkharituṃ pādānaṃ sappāyabhesajjaṃ pacitunti attho. Tilakakkena atthoti piṭṭhehi tilehi attho. Kabaḷikanti vaṇamukhe sattupiṇḍaṃ pakkhipituṃ. Sāsapakuḍḍenāti sāsapapiṭṭhena. Vaḍḍhamaṃsanti adhikamaṃsaṃ āṇi viya uṭṭhahati. Vikāsikanti telarundhanapilotikaṃ. Sabbaṃ vaṇapaṭikammanti yaṅkiñci vaṇapaṭikammaṃ nāma atthi sabbaṃ anujānāmīti attho. {268} Sāmaṃ gahetvāti idaṃ na kevalaṃ sappadaṭṭhasseva Aññasmiṃpi daṭṭhavise sati sāmaṃ gahetvā paribhuñjitabbaṃ aññesu pana kāraṇesu paṭiggahitameva vaṭṭati. Na paṭiggāhāpetabboti sace bhūmippatto paṭiggahetabbo appattampana sayaṃ gahetuṃ vaṭṭati.

เล่มที่ ๕ มหาวรรค ภาค ๒๑๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ภิกษุอาพาธในฤดูสารท”