Ādāyanti laddhipāraṃ. Vivittanti suññaṃ. {475} Taṃ ukkhittakaṃ bhikkhuṃ osāretvāti taṃ gahetvā nissīmaṃ gantvā āpattiṃ desāpetvā kammavācāya osāretvā. Tāvadeva uposathoti taṃ divasameva uposathakkhandhake vuttanayena sāmaggīuposatho kātabbo. {476} Amūlā mūlaṃ gantvāti na mūlā mūlaṃ gantvā. Taṃ vatthuṃ avinicchanīti attho. Ayaṃ vuccati upāli saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetāti atthato apagatā saṅghasāmaggīti imaṃ pana byañjanamattaṃ upetā. {477} Saṅghassa kiccesūti saṅghassa karaṇīyesu uppannesu. Mantanāsūti vinayamantanāsu. Atthesu jātesūti vinayaatthesu uppannesu. Vinicchayesūti tesaṃyeva atthānaṃ vinicchayesu. Mahatthikoti mahāupakāro. Paggahārahoti paggahituṃ yutto. Anānuvajjo Paṭhamena sīlatotiādimhiyeva tāva sīlato na upavajjo. Avekkhitācāroti apekkhitācāro ālokite vilokite sampajānakārīti- ādinā nayena upaparikkhitācāro. Aṭṭhakathāsu pana appaṭic- channācāroti vuttaṃ. Visayhāti abhibhavitvā. Anuyyuttaṃ bhaṇanti anuyyuttaṃ anupagataṃ bhaṇanto. Yasmā hi so anuyyuttaṃ bhaṇati usuyyāya vā agatigamanavasena vā kāraṇā apagataṃ na bhaṇati tasmā atthaṃ na hāpeti. Usuyyāya pana agatigamanavasena vā bhaṇanto atthaṃ hāpeti kāraṇaṃ na vadati parisagato chambhati ceva vedhati ca yo īdiso na hoti ayaṃ paggahārahoti dasseti. Kiñci bhiyyo tatheva pañhanti gāthā tassattho yatheva anuyyuttaṃ bhaṇanto atthaṃ na hāpeti tatheva parisāya majjhe pañhaṃ pucchito samāno na ceva pajjhāyati na maṅku hoti. Yo hi atthaṃ na jānāti so pajjhāyati yo vattuṃ na sakkoti so maṅku hoti. Yo pana atthañca jānāti vattuñca sakkoti so na pajjhāyati na maṅku hoti. Kālāgatanti kathetabbayutta- kāle āgataṃ. Byākaraṇārahanti pañhassa atthānulomatāya byākaraṇānucchavikaṃ. Vacoti vadanto evarūpaṃ vacanaṃ bhaṇantoti attho. Rañjetīti toseti. Viññūparisanti viññūnaṃ parisaṃ.
Ācerakamhi ca saketi attano ācariyavāde. Alaṃ pametunti vīmaṃsituṃ taṃ taṃ kāraṇaṃ paññāya tulayituṃ samattho. Paguṇoti kataparicayo laddhāsevano. Kathetaveti kathetabbe. Viraddhikovidoti Viruddhaṭṭhānakusalo. Paccatthikā yena vajantīti ayaṃ gāthā yādise kathetabbe paguṇo taṃ dassetuṃ vuttā. Ayaṃ hettha attho yādisena kathitena paccatthikā ca niggahaṃ gacchanti mahājano ca saññāpanaṃ gacchati saññattiavabodhanaṃ gacchatīti attho. Ayañca kathento sakaṃ ādāyaṃ attano ācariyavādaṃ na hāpeti. Yasmiṃ vatthusmiṃ adhikaraṇaṃ uppannaṃ tadanurūpaṃ anupaghātakaraṃ pañhaṃ byākaramāno tādise kathetabbe paguṇo hoti. Dūteyyakammesu alanti aṭṭhahi dūtaṅgehi samannāgatattā saṅghassa dūteyyakammesu samattho. Saṃ suṭṭhu uggaṇhātīti samuggaho. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā nāma āhunaṃ āhūti piṇḍaṃ samuggaṇhanti evaṃ pītisomanassa- jāteneva cetasā saṅghassa kiccesu samuggaho saṅghakiccesu tassa kiccassa paṭiggāhakoti attho. Karaṃ vacoti vacanaṃ karonto. Na tena maññatīti tena vacanakaraṇena ahaṃ karomi saṅghabhāraṃ nittharāmīti na mānātimānaṃ jappeti. Āpajjati yāvatakesūti yattakesu vatthūsu āpattiṃ āpajjamāno āpajjati. Hoti yathā ca vuṭṭhitīti tassā ca āpattiyā yathā vuṭṭhānaṃ hoti. Ete vibhaṅgāti yesu ca vatthūsu āpajjati yathā ca vuṭṭhānaṃ hoti imesaṃ atthānaṃ jotakā ete vibhaṅgā ubhayo assa sāgatā suṭṭhu āgatā. Āpattivuṭṭhānapadassa kovidoti āpatti- vuṭṭhānakāraṇakusalo. Yāni cācaranti yāni ca bhaṇḍanakārakādīni ācaranto tajjanīyakammādivasena nissāraṇaṃ gacchati. Osāraṇaṃ Taṃ vusitassa jantunoti taṃ vattaṃ vusitassa jantuno yā osāraṇā kātabbā etampi jānāti. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.