สมุจฺจยกฺขนฺธกวณฺณนา

{๙๗} สมุจฺจยกฺขนฺธเก ฯ ฉารตฺตํ มานตฺตนฺติ เอตฺถ จตุพฺพิธํ มานตฺตํ อปฺปฏิจฺฉนฺนมานตฺตํ ปฏิจฺฉนฺนมานตฺตํ ปกฺขมานตฺตํ สโมธานมานตฺตนฺติ ฯ ตตฺถ อปฺปฏิจฺฉนฺนมานตฺตํ นาม ยํ อปฺปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา ปริวาสํ อทตฺวา เกวลํ อาปตฺตึ อาปนฺนภาเวเนว มานตฺตารหสฺส มานตฺตํ ทิยฺยติ ฯ ปฏิจฺฉนฺนมานตฺตํ นาม ยํ ปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา ปริวุฏฺฐปริวาสสฺส ทิยฺยติ ฯ ปกฺขมานตฺตํ นาม ยํ ปฏิจฺฉนฺนาย วา อปฺปฏิจฺฉนฺนาย วา อาปตฺติยา อฑฺฒมาสํ ภิกฺขุนีนํ ทิยฺยติ ฯ สโมธานมานตฺตํ นาม ยํ โอธาย เอกโต กตฺวา ทิยฺยติ ฯ เตสุ อิทํ อปฺปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา ฉารตฺตํ มานตฺตนฺติ วจนโต อปฺปฏิจฺฉนฺนมานตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ ตํ เทนฺเตน สเจ เอกํ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ อิธ วุตฺตนเยเนว ทาตพฺพํ ฯ สเจ เทฺว วา ติสฺโส วา ตทุตฺตริ วา อาปนฺโน ยเถว เอกํ อาปตฺตินฺติ วุตฺตํ เอวํ เทฺว อาปตฺติโย ติสฺโส อาปตฺติโยติ วตฺตพฺพํ ฯ ตทุตฺตริ ปน สเจปิ สตํ วา สหสฺสํ วา โหติ ฯ สมฺพหุลาติ วตฺตพฺพํ ฯ นานาวตฺถุกาโยปิ เอกโต กตฺวา ทาตพฺพํ ตาสํ ทานวิธึ ปริวาสทาเน กถยิสฺสาม ฯ เอวํ อาปตฺติวเสน กมฺมวาจํ กตฺวา ทินฺเน มานตฺเต เอวเมตํธารยามีติกมฺมวาจาปริโยสาเน มาฬกสีมายเมว มานตฺตํ สมาทิยามิ วตฺตํ สมาทิยามีติ วุตฺตนเยเนว วตฺตํ สมาทาตพฺพํ ฯ สมาทิยิตฺวา ตตฺเถว สงฺฆสฺส อาโรเจตพฺพํ ฯ อาโรเจนฺเตน จ เอวํ อาโรเจตพฺพํ อหํ ภนฺเต เอกํ อาปตฺตึ อาปชฺชึ สญฺเจตนิกํ สุกฺกวิสฏฺฐึ อปฺปฏิจฺฉนฺนํ โสหํ สงฺฆํ เอกิสฺสา อาปตฺติยา สญฺเจตนิกาย สุกฺกวิสฏฺฐิยา อปฺปฏิจฺฉนฺนาย ฉารตฺตํ มานตฺตํ ยาจึ ตสฺส เม สงฺโฆ เอกิสฺสา อาปตฺติยา สญฺเจตนิกาย สุกฺกวิสฏฺฐิยา อปฺปฏิจฺฉนฺนาย ฉารตฺตํ มานตฺตํ อทาสิ โสหํ มานตฺตํ จรามิ เวทิยามหํ ภนฺเต เวทิยตีติ มํ สงฺโฆ ธาเรตูติ ฯ อิมํ จ ปน อตฺถํ คเหตฺวา ยาย กายจิ วาจาย อาโรเจตุํ วฏฺฏติเยว ฯ อาโรเจตฺวา สเจ นิกฺขิปิตุกาเมน วุตฺตนเยเนว สงฺฆมชฺเฌ นิกฺขิปิตพฺพํ ฯ มาฬกสีมโต ภิกฺขูสุ นิกฺขนฺเตสุ เอกสฺส สนฺติเก นิกฺขิปิตุํ วฏฺฏติ ฯ มาฬกสีมโต นิกฺขมิตฺวา สตึ ปฏิลภนฺเตน สห คจฺฉนฺตสฺส สนฺติเก นิกฺขิปิตพฺพํ ฯ สเจ โสปิ ปกฺกนฺโต อญฺญสฺส ยสฺส มาฬเก นาโรจิตํ ตสฺส อาโรเจตฺวา นิกฺขิปิตพฺพํ ฯ อาโรเจนฺเตน ปน อวสาเน เวทิยตีติ มํ อายสฺมา ธาเรตูติ วตฺตพฺพํ ฯ ทฺวินฺนํ อาโรเจนฺเตน อายสฺมนฺตา ธาเรนฺตูติ วตฺตพฺพํ ฯ ติณฺณํ อาโรเจนฺเตน อายสฺมนฺโต ธาเรนฺตูติ วตฺตพฺพํ ฯ นิกฺขิตฺตกาลโต ปฏฺฐาย ปกตตฺตฏฺฐาเน ติฏฺฐติ ฯ สเจ อปฺปภิกฺขุโก วิหาโร โหติ สภาคา ภิกฺขู วสนฺติ ฯ วตฺตํ อนิกฺขิปิตฺวา อนฺโตวิหาเรเยว รตฺติโย คเณตพฺพา ฯ อถ น สกฺกา โสเธตุํ วุตฺตนเยเนว วตฺตํ นิกฺขิปิตฺวา ปจฺจูสสมเยว จตูหิ ปญฺจหิ วา ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปริกฺขิตฺตสฺส วิหารสฺส ปริกฺเขปโต อปริกฺขิตฺตสฺส ปริกฺเขปารหฏฺฐานโต เทฺว เลฑฺฑุปาเต อติกฺกมิตฺวา มหามคฺคโต โอกฺกมฺม คุมฺเพน วา วติยา วา ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐาเน นิสีทิตพฺพํ ฯ อนฺโตอรุเณเยว วุตฺตนเยเนว วตฺตํ สมาทิยิตฺวา อาโรเจตพฺพํ ฯ สเจ อญฺโญ โกจิ ภิกฺขุ เกนจิเทว กรณีเยน ตํ ฐานํ อาคจฺฉติ สเจ เอส ตํ ปสฺสติ สทฺทํ วาสฺส สุณาติ อาโรเจตพฺพํ ฯ อนาโรเจนฺตสฺส รตฺติจฺเฉโท เจว วตฺตเภโท จ ฯ อถ ทฺวาทสหตฺถํ อุปจารํ โอกฺกมิตฺวา อชานนฺตสฺเสว คจฺฉติ ฯ รตฺติจฺเฉโท โหติเยว วตฺตเภโท ปน นตฺถิ ฯ อาโรจิตกาลโต ปฏฺฐาย จ เอกํ ภิกฺขุํ ฐเปตฺวา เสเสหิ สติ กรณีเย คนฺตุมฺปิ วฏฺฏติ ฯ อรุเณ อุฏฺฐิเต ตสฺส ภิกฺขุสฺส สนฺติเก วตฺตํ นิกฺขิปิตพฺพํ ฯ สเจ โสปิ เกนจิ กมฺเมน ปุเรอรุเณเยว คจฺฉติ ฯ อญฺญํ วิหารโต นิกฺขนฺตํ วา อาคนฺตุกํ วา ยํ ปฐมํ ปสฺสติ ตสฺส สนฺติเก อาโรเจตฺวา วตฺตํ นิกฺขิปิตพฺพํ ฯ อยญฺจ ยสฺมา คณสฺส อาโรเจตฺวา ภิกฺขูนญฺจ อตฺถิภาวํ สลฺลกฺเขตฺวา วสิ ฯ เตนสฺส อูเน คเณ จรณโทโส วา วิปฺปวาสโทโส วา น โหติ ฯ สเจ กญฺจิ น ปสฺสติ วิหารํ คนฺตฺวา อตฺตนา สทฺธึ คตภิกฺขูสุ เอกสฺส สนฺติเก นิกฺขิปิตพฺพนฺติ มหาสุมตฺเถโร อาห ฯ มหาปทุมตฺเถโร ปน ยํ ปฐมํ ปสฺสติ ตสฺส อาโรเจตฺวา นิกฺขิปิตพฺพํ อยํ นิกฺขิตฺตวตฺตสฺส ปริหาโรติ อาห ฯ เอวํ ฉารตฺตํ มานตฺตํ อขณฺฑํ จริตฺวา ยตฺถ สิยา วีสติคโณ ภิกฺขุสงฺโฆ ตตฺถ โส ภิกฺขุ อพฺเภตพฺโพ ฯ อพฺเภนฺเตหิ จ ปฐมํ อพฺภานารโห กาตพฺโพ ฯ อยํ หิ นิกฺขิตฺต- วตฺตตฺตา ปกตตฺตฏฺฐาเน ฐิโต ฯ ปกตตฺตสฺส จ อพฺภานํ กาตุํ น วฏฺฏติ ตสฺมา วตฺตํ สมาทเปตพฺพํ ฯ วตฺเต สมาทินฺเน อพฺภานารโห โหติ ฯ เตนาปิ วตฺตํ สมาทิยิตฺวา อาโรเจตฺวา อพฺภานํ ยาจิตพฺพํ ฯ อนิกฺขิตฺตวตฺตสฺส ปุน วตฺตสมาทานกิจฺจํ นตฺถิ ฯ โส หิ ฉารตฺตาติกฺกเมเนว อพฺภานารโห โหติ ตสฺมา โส อพฺเภตพฺโพ ฯ ตตฺรายํ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อพฺเภตพฺโพติ ปาลิยเมว อพฺภานวิธิ วุตฺโต ฯ อยญฺจ เอกาปตฺติวเสน วุตฺโต ฯ สเจ ปน เทฺว ติสฺโส สมฺพหุลา วา เอกวตฺถุกา วา นานาวตฺถุกา วา อาปตฺติโย โหนฺติ ตาสํ วเสน กมฺมวาจา กาตพฺพา ฯ เอวํ อปฺปฏิจฺฉนฺนมานตฺตํ ทาตพฺพํ ฯ ปฏิจฺฉนฺนมานตฺตมฺปน ยสฺมา ปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา ปริวุฏฺฐปริวาสสฺส ทาตพฺพํ โหติ ตสฺมา ตํ ปริวาสกถํ กถยิตฺวาว กถยิสฺสาม ฯ {๑๐๒} เตนหิ ภิกฺขเว สงฺโฆ อุทายิสฺส ภิกฺขุโน เอกิสฺสา อาปตฺติยา สญฺเจตนิกาย สุกฺก- วิสฏฺฐิยา เอกาหปฏิจฺฉนฺนาย เอกาหปริวาสํ เทตูติอาทินา นเยน ปาลิยํ อเนเกหิ อากาเรหิ ปริวาโส จ มานตฺตญฺจ วุตฺตํ ฯ ตสฺส ตสฺส ยสฺมา อาคตาคตฏฺฐาเน วินิจฺฉโย วุจฺจมาโน ปาลิยํ วิย อติวิตฺถารํ อาปชฺชติ น จ สกฺกา โหติ สุเขน ปริคฺคเหตุํ ตสฺมา ตํ สโมธาเนตฺวา อิเธว ทสฺสยิสฺสาม ฯ อยญฺหิ อิธ อธิปฺเปโต ปริวาโส นาม ปฏิจฺฉนฺนปริวาโส สุทฺธนฺตปริวาโส สโมธานปริวาโสติ ติวิโธ โหติ ฯ ตตฺถ ปฏิจฺฉนฺนปริวาโส ตาว ยถาปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา ทาตพฺโพ ฯ กสฺสจิ หิ เอกาหปฏิจฺฉนฺนา อาปตฺติ โหติ ยถา อยํ อุทายิตฺเถรสฺส กสฺสจิ ทฺวีหาทิปฏิจฺฉนฺนา ยถา ปรโต อาคตา อุทายิตฺเถรสฺเสว กสฺสจิ เอกา อาปตฺติ โหติ ยถา อยํ กสฺสจิ เทฺว ติสฺโส ตทุตฺตริ วา ยถา ปรโต อาคตา ตสฺมา ปฏิจฺฉนฺนปริวาสํ เทนฺเตน ปฐมนฺตาว ปฏิจฺฉนฺน- ภาโว ชานิตพฺโพ ฯ อยํ หิ อาปตฺติ นาม ทสหากาเรหิ ปฏิจฺฉนฺนา โหติ ฯ ตตฺรายํ มาติกา อาปตฺติ จ โหติ อาปตฺติสญฺญี จ ปกตตฺโต จ โหติ ปกตตฺตสญฺญี จ อนนฺตรายิโก จ โหติ อนนฺตรายิกสญฺญี จ ปหุ จ โหติ ปหุตฺตสญฺญี จ ฉาเหตุกาโม จ โหติ ฉาเทติ จาติ ฯ ตตฺถ อาปตฺติ จ โหติ อาปตฺติสญฺญี จาติ ยํ อาปนฺโน สา อาปตฺติเยว โหติ โสปิ จ ตตฺถ อาปตฺติสญฺญีเยว ฯ อิติ ชานนฺโต ฉาเทติ ฉนฺนา โหติ ฯ อถ ปนายํ ตตฺถ อนาปตฺติสญฺญี อจฺฉนฺนา โหติ ฯ อนาปตฺติ ปน อาปตฺติสญฺญายปิ อนาปตฺติสญฺญายปิ ฉาเทนฺเตน อจฺฉาทิตาว โหติ ฯ ลหุกํ วา ครุกาติ ครุกํ วา ลหุกาติ ฉาเทติ ฯ อลชฺชีปกฺเข ติฏฺฐติ อาปตฺติ ปน อจฺฉนฺนา โหติ ฯ ครุกํ ลหุกาติ มญฺญมาโน เทเสติ เนว เทสิตา โหติ นจฺฉนฺนา ฯ ครุกํ ครุกาติ ญตฺวา ฉาเทติ ฉนฺนา โหติ ฯ ครุกลหุกภาวํ น ชานาติ อาปตฺตึ ฉาเทมีติ ฉาเทติ ฉนฺนาว โหติ ฯ ปกตตฺโตติ ติวิธํ อุกฺเขปนีย- กมฺมํ อกโต ฯ โส เจ ปกตตฺตสญฺญี หุตฺวา ฉาเทติ ฉนฺนาว โหติ ฯ อถ มยฺหํ สงฺเฆน กมฺมํ กตนฺติ อปกตตฺตสญฺญี หุตฺวา ฉาเทติ อจฺฉนฺนาว โหติ ฯ อปกตตฺเตน ปกตตฺต- สญฺญินา วา อปกตฺตสญฺญินา วา ฉาทิตาปิ อจฺฉนฺนาว โหติ ฯ วุตฺตมฺปิ เจตํ