อาปชฺชติ ครุกํ สาวเสสํ ฉาเทติ อนาทริยํ ปฏิจฺจ

น ภิกฺขุนี โน จ ผุเสยฺย วชฺชํ ปญฺหาเมสากุสเลหิจินฺติตาติ ฯ

อยํ หิ ปญฺหา อุกฺขิตฺตเกน กถิตา ฯ อนนฺตรายิโกติ ยสฺส ทสสุ อนฺตราเยสุ เอโกปิ นตฺถิ โส เจ อนนฺตรายิกสญฺญี หุตฺวา ฉาเทติ ฉนฺนาว โหติ ฯ สเจปิ โส ภีรุกชาติกตฺตา อนฺธกาเร อมนุสฺสจณฺฑมิคภเยน อนฺตรายิกสญฺญี หุตฺวา ฉาเทติ อจฺฉนฺนาว โหติ ฯ ยสฺส หิ ปพฺพตวิหาเร วสนฺตสฺส กนฺทรํ วา อฏวึ วา นทึ วา อติกฺกมิตฺวา อาโรเจตพฺพํ โหติ ฯ อนฺตรามคฺเค จณฺฑวาฬามนุสฺสาทิ ภยํ อตฺถิ มคฺเค อชครา นิปชฺชนฺติ นที ปูรา โหติ ฯ เอตสฺมึ ปน สติเยว อนฺตรายิกสญฺญี ฉาเทติ อจฺฉนฺนาว โหติ ฯ อนฺตรายิกสฺส ปน อนนฺตรายิกสญฺญาย ฉาทยโต อจฺฉนฺนาว โหติ ฯ ปหูติ โย สกฺโกติ ภิกฺขุโน สนฺติกํ คนฺตุญฺเจว อาโรจิตุญฺจ โส เจ ปหุตฺตสญฺญี หุตฺวา ฉาเทติ ฉนฺนาว โหติ ฯ สจสฺส มุเข อปฺปมตฺตโก คณฺโฑ วา โหติ หนุกํ วาโต วา วิชฺฌติ ทนฺโต วา รุชฺฌติ ภิกฺขา วา มนฺทา ลทฺธา โหติ ตาวตฺตเกน ปน เนว วตฺตุํ น สกฺโกติ น คนฺตุํ ฯ อปิจ โข น สกฺโกมีติ สญฺญี โหติ อยํ ปหุ หุตฺวา อปฺปหุตฺตสญฺญี นาม ฯ อิมินา ฉาทิตาปิ อจฺฉาทิตา ฯ อปฺปหุนา ปน วตฺตุํ วา คนฺตุํ วา อสมตฺเถน ปหุตฺตสญฺญินา วา อปฺปหุตฺตสญฺญินา วา ฉาทิตา โหติ อจฺฉาทิตาว ฯ ฉาเทตุกาโม จ โหติ ฉาเทติ จาติ อิทํ อุตฺตานเมว ฯ สเจ ปน ฉาเทสฺสามีติ ธุรนิกฺเขปํ กตฺวา ปุเรภตฺเต วา ปจฺฉาภตฺเต วา ปฐมยามาทีสุ วา ลชฺชิธมฺมํ โอกฺกมิตฺวา อนฺโตอรุเณเยว อาโรเจสิ อยํ ฉาเทตุกาโม น ฉาเทติ นาม ฯ ยสฺส ปน อภิกฺขุเก ฐาเน วสนฺตสฺส อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา สภาคสฺส ภิกฺขุโน อาคมนํ อาคเมนฺตสฺส สภาคสฺส สนฺติกํ วา คจฺฉนฺตสฺส อฑฺฒมาโสปิ มาโสปิ อติกฺกมติ ฯ อยํ น ฉาเทตุกาโมปิ ฉาเทติ นาม ฯ อยํปิ อจฺฉนฺนาว โหติ ฯ โย ปน อาปนฺนมตฺโตว อคฺคิอกฺกมนปุริโส วิย สหสา อปกฺกมิตฺวา สภาคฏฺฐานํ คนฺตฺวา อาวิกโรติ อยํ น ฉาเทตุกาโมว เนว ฉาเทติ นาม ฯ สเจ ปน สภาคํ ทิสฺวาปิ อยํ เม อุปชฺฌาโย วา อาจริโย วาติ ลชฺชาย นาโรเจติ ฉนฺนาว โหติ อาปตฺติ ฯ อุปชฺฌายาทิภาโว หิ อิธ อปฺปมาณํ อเวริสภาคมตฺตเมว ปมาณํ ตสฺมา อเวริสภาคสฺส สนฺติเก อาโรเจตพฺพา ฯ โย ปน วิสภาโค โหติ สุตฺวา ปกาเสตุกาโม เอวรูปสฺส อุปชฺฌายสฺสาปิ สนฺติเก น อาโรเจตพฺพา ฯ ตตฺถ ปุเรภตฺตํ วา อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ปจฺฉาภตฺตํ วา ทิวา วา รตฺตึ วา ยาว อรุณํ น อุคฺคจฺฉติ ตาว อาโรเจตพฺพา ฯ อุทฺธสฺเต อรุเณ ปฏิจฺฉนฺนาว โหติ ปฏิจฺฉาทนปจฺจยา จ ทุกฺกฏํ อาปชฺชติ ฯ สภาคสงฺฆาทิเสสํ อาปนฺนสฺส สนฺติเก อาวิกาตุํ น วฏฺฏติ ฯ สเจ อาวิกโรติ อาปตฺติ อาวิกตา โหติ ทุกฺกฏาปตฺติยา ปน น มุจฺจติ ตสฺมา สุทฺธสฺส สนฺติเก อาวิกาตพฺพา ฯ อาวิกโรนฺโต จ ตุยฺหํ สนฺติเก เอกํ อาปตฺตึ อาวิกโรมีติ วา อาจิกฺขามีติ วา อาโรเจมีติ วา มม เอกํ อาปตฺตึ อาปนฺนภาวํ ชานาหีติ วา วทตุ เอกํ ครุกาปตฺตึ อาวิกโรมีติอาทินา นเยน วทตุ สพฺเพหิปิ อากาเรหิ อปฺปฏิจฺ- ฉนฺนาว โหตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ สเจ ปน ลหุกาปตฺตึอาวิกโรมีติ- อาทินา นเยน วทติ ปฏิจฺฉนฺนาว โหติ ฯ วตฺถุํปิ อาโรเจติ อาปตฺตึปิ อาโรเจติ อุภยํปิ อาโรเจตีติ ติวิเธนาปิ อาโรจิตาว โหติ ฯ อิติ อิมานิ ทสการณานิ สลฺลกฺเขตฺวา ปฏิจฺฉนฺนปริวาสํ เทนฺเตน ปฐมเมว ปฏิจฺฉนฺนภาโว ชานิตพฺโพ ฯ ตโต ปฏิจฺฉนฺนทิวเส จ อาปตฺติโย จ สลฺลกฺเขตฺวา สเจ เอกาหปฏิจฺฉนฺนาว โหติ อหํ ภนฺเต เอกํ อาปตฺตึ อาปชฺชึ สญฺเจตนิกํ สุกฺกวิสฏฺฐึ เอกาหปฏิจฺฉนฺนนฺติ เอวํ ยาจาเปตฺวา อิธ วุตฺตนเยเนว กมฺมวาจํ วตฺวา ปริวาโส ทาตพฺโพ ฯ อถ ทฺวีหตีหาทิปฏิจฺฉนฺนา โหติ ฯ ทฺวีหปฏิจฺฉนฺนํ ตีหปฏิจฺฉนฺนํ จตูหปฏิจฺฉนฺนํ ปญฺจาหปฏิจฺฉนฺนํ ฉาหปฏิจฺฉนฺนํ สตฺตาหปฏิจฺฉนฺนํ อฏฺฐาหปฏิจฺฉนฺนํ นวาหปฏิจฺฉนฺนํ ทสาหปฏิจฺฉนฺนํ เอกาทสาหปฏิจฺฉนฺนํ ทฺวาทสาหปฏิจฺฉนฺนํ เตรสาหปฏิจฺฉนฺนํ จุทฺทสาหปฏิจฺฉนฺนํ เอวํ ยาว จุทฺทสทิวสานิ ทิวสคณเนน โยชนา กาตพฺพา ฯ ปญฺจทสทิวสานิ ปฏิจฺฉนฺนาย ปกฺขปฏิจฺฉนฺนนฺติ วตฺวา โยชนา กาตพฺพา ฯ ตโต ยาว เอกูนตึสโม ทิวโส ตาว อติเรกปกฺขปฏิจฺฉนฺนนฺติ วตฺวา ตโต มาสปฏิจฺฉนฺนํ อติเรกมาสปฏิจฺฉนฺนํ ทฺวิมาสปฏิจฺฉนฺนํ อติเรกทฺวิ- มาสปฏิจฺฉนฺนํ เตมาสปฏิจฺฉนฺนํ อติเรกเตมาสปฏิจฺฉนฺนํ จตุมาส- ปฏิจฺฉนฺนํ อติเรกจตุมาสปฏิจฺฉนฺนํ ปญฺจมาสปฏิจฺฉนฺนํ อติเรกปญฺจมาส- ปฏิจฺฉนฺนํ ฉมาส... อติเรกฉมาส... สตฺตมาส... อติเรกสตฺตมาส... อฏฺฐมาส... อติเรกอฏฺฐมาส... นวมาส... อติเรกนวมาส... ทสมาส... อติเรกทสมาส... เอกาทสมาส... อติเรกเอกาทสมาส- ปฏิจฺฉนฺนนฺติ เอวํ โยชนา กาตพฺพา ฯ สํวจฺฉเร ปุณฺเณ เอกสํวจฺฉร- ปฏิจฺฉนฺนนฺติ วตฺวา ฯ ตโต ปรํ อติเรกเอกสํวจฺฉร... ทฺวิสํวจฺฉร... อติเรกทฺวิสํวจฺฉร... ติสํวจฺฉร... อติเรกติสํวจฺฉร... จตุสํวจฺฉร... อติเรกจตุสํวจฺฉร... ปญฺจสํวจฺฉร... อติเรกปญฺจสํวจฺฉรปฏิจฺฉนฺนนฺติ เอวํ ยาว สฏฺฐีสํวจฺฉร... อติเรกสฏฺฐีสํวจฺฉรปฏิจฺฉนฺนนฺติ วา ตโต วา ภิยฺโยปิ วตฺวา โยชนา กาตพฺพา ฯ สเจ ปน เทฺว ติสฺโส วา อุตฺตริ วา อาปตฺติโย โหนฺติ ยถา อิธ เอกํ อาปตฺตินฺติ วุตฺตํ เอวํ เทฺว อาปตฺติโย ติสฺโส อาปตฺติโยติ วตฺตพฺพํ ฯ ตโต ปรํ ปน สตํ วา โหตุ สหสฺสํ วา สมฺพหุลาติ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ นานาวตฺถุกาสุปิ อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา สงฺฆาทิเสสา อาปตฺติโย อาปชฺชึ เอกํ สุกฺกวิสฏฺฐึ เอกํ กายสํสคฺคํ เอกํ ทุฏฺฐุลฺลํ วาจํ เอกํ อตฺตกามปาริจริยํ เอกํ สญฺจริตฺตํ เอกาหปฏิจฺฉนฺนาโยติ เอวํ คณนวเสน วา อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา สงฺฆาทิเสสา อาปตฺติโย อาปชฺชึ นานาวตฺถุกาโย เอกาหปฏิจฺฉนฺนาโยติ เอวํ วตฺถุกิตฺตนวเสน วา อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา สงฺฆาทิเสสา อาปตฺติโย อาปชฺชึ เอกาหปฏิจฺฉนฺนาโยติ เอวํ นามกิตฺตนวเสน วา โยชนา กาตพฺพา ฯ ตตฺถ นามํ ทุวิธํ สญฺชาติสาธารณญฺจ สพฺพสาธารณญฺจ ฯ ตตฺถ สงฺฆาทิเสโสติ สญฺชาติสาธารณํ ฯ อาปตฺตีติ สพฺพสาธารณํ ฯ ตสฺมา สมฺพหุลา อาปตฺติโย อาปชฺชึ เอกาหปฏิจฺฉนฺนาโยติ เอวํ สพฺพสาธารณ- นามวเสนาปิ วฏฺฏติ ฯ อิทญฺหิ สพฺพมฺปิ ปริวาสาทิกํ วินยกมฺมํ วตฺถุวเสน โคตฺตวเสน นามวเสน อาปตฺติวเสน จ กาตุํ วฏฺฏติเยว ฯ

เล่มที่ ๖ จุลวรรค ภาค ๑๑๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระอุทายี”