สโมธานมานตฺตํ ปน ติวิธํ โหติ โอธานสโมธานํ อคฺฆ- สโมธานํ มิสฺสกสโมธานนฺติ ฯ ตตฺถ ยเทตํ ปรโต อุทายิตฺเถรสฺส ปญฺจาหปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา ปริวาสํ ปริวสนฺตสฺส ปริวาเส จ มานตฺตารหฏฺฐาเน จ อนฺตราปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา มูลาย ปฏิกสฺสิตสฺส เตนหิ ภิกฺขเว สงฺโฆ อุทายิสฺส ภิกฺขุโน ติสฺสนฺนํ อาปตฺตีนํ ฉารตฺตํ มานตฺตํ เทตูติ มานตฺตํ อนุญฺญาตํ อิทํ โอธานสโมธานํ นาม ฯ อิทญฺหิ ปุนปฺปุนํ มูลาย ปฏิกสฺสเนน ปริวุฏฺฐทิวเส โอธุนิตฺวา ปุริมาปตฺตีหิ สทฺธึ สโมธาย ทินฺนํ ตสฺมา โอธาน- สโมธานนฺติ วุจฺจติ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน สโมธานปริวาสํ วุฏฺฐสฺส ทาตพฺพมานตฺตํ สโมธานมานตฺตนฺติ วุตฺตํ ฯ ตํปิ เตน ปริยาเยน ยุชฺชติ ฯ อคฺฆสโมธานมฺปน มิสฺสกสโมธานญฺจ อคฺฆสโมธาน- มิสฺสกสโมธานปริวาสาวสาเน ทาตพฺพมานตฺตเมว วุจฺจติ ฯ ตํ ปริวาสกมฺมวาจานุสาเรน โยเชตฺวา ทาตพฺพํ ฯ เอตฺตาวตา ยํ วุตฺตํ เตนหิ ภิกฺขเว สงฺโฆ อุทายิสฺส ภิกฺขุโน เอกิสฺสา อาปตฺติยา สญฺเจตนิกาย สุกฺกวิสฏฺฐิยา เอกาหปฏิจฺฉนฺนาย เอกาหปริวาสํ เทตูติอาทินา นเยน ปาลิยํ อเนเกหิ อากาเรหิ ปริวาโส จ มานตฺตญฺจ วุตฺตํ ตสฺส ยสฺมา อาคตาคตฏฺฐาเน เอวํ วินิจฺฉโย วุจฺจมาโน ปาลิยํ วิย อติวิตฺถารํ อาปชฺชติ น จ สกฺกา โหติ สุเขน ปริคฺคเหตุํ ตสฺมา ตํ สโมธาเนตฺวา อิเธว ทสฺเสสฺสามาติ ตทิทํ อตฺถโต สมฺปาทิตํ โหติ ฯ {๑๐๒} อิทานิ ยา ตาว อยํ อปฺปฏิจฺฉนฺนาย เอกิสฺสา อาปตฺติยา วเสน ปาลิ วุตฺตา สา อุตฺตานตฺถาว ฯ

{๑๐๘} ตโต ปรํ ทฺวีหตีหจตูหปญฺจาหปฏิจฺฉนฺนานํ วเสเนว ปาลิยํ วตฺวา ปญฺจาหปฏิจฺฉนฺนาย ปริวาสโต ปฏฺฐาย อนฺตราปตฺติ ทสฺสิตา ฯ ยสฺมา ปน ตํ อาปตฺตึ อาปนฺโน มูลายปฏิกสฺสนารโห นาม โหติ ตสฺมาสฺส ตตฺถ มูลาย ปฏิกสฺสนํ อนุญฺญาตํ ฯ สเจ ปน นิกฺขิตฺตวตฺโต อาปชฺชติ มูลายปฏิกสฺสนารโห น โหติ ฯ กสฺมา ฯ ยสฺมา น โส ปริวสนฺโต อาปนฺโน ปกตตฺตฏฺฐาเน ฐิโต อาปนฺโน ตสฺมา ตสฺสา อาปตฺติยา วิสุํ มานตฺตํ จริตพฺพํ ฯ สเจ ปฏิจฺฉนฺนา โหติ ปริวาโสปิ วสิตพฺโพ ยญฺเจตํ มูลาย ปฏิกสฺสนํ วุตฺตํ ตสฺมึ กเต ปริวุฏฺฐทิวสา มกฺขิตาว โหนฺติ ฯ อิติ ปริวาเส อนฺตราปตฺตึ ทสฺเสตฺวา ปุน มานตฺตารหสฺส อนฺตราปตฺตึ ทสฺเสตฺวา มูลาย ปฏิกสฺสนํ วุตฺตํ ฯ ตสฺมึ หิ กเต ปริวุฏฺฐทิวสา มกฺขิตาว โหนฺติ ฯ ตโต ปริวุฏฺฐปริวาสสฺส ตาสํ ติสฺสนฺนํปิ อาปตฺตีนํ สโมธานมานตฺตํ ทสฺสิตํ ฯ ตโต มานตฺตจาริกสฺส อนฺตราปตฺตึ ทสฺเสตฺวา มูลาย ปฏิกสฺสนํ วุตฺตํ ฯ ตสฺมึ ปน ปฏิกสฺสเน กเต มานตฺตจิณฺณทิวสาปิ ปริวุฏฺฐทิวสาปิ มกฺขิตาว โหนฺติ ฯ ตโต อพฺภานารหสฺส อนฺตราปตฺตึ ทสฺเสตฺวา มูลาย ปฏิกสฺสนํ วุตฺตํ ฯ ตสฺมึปิ กเต สพฺเพ เต ปริวาสมานตฺต- จิณฺณทิวสา มกฺขิตาว โหนฺติ ฯ ตโต ปรํ สพฺพา อนฺตราปตฺติโย โยเชตฺวา อพฺภานกมฺมํ ทสฺสิตํ ฯ เอวํ ปฏิจฺฉนฺนวาเร เอกาหปฏิจฺฉนฺนาทิวเสน ปญฺจ อนฺตราปตฺตีนํ วเสน จตสฺโสติ นว กมฺมวาจา ทสฺสิตา โหนฺติ ฯ {๑๒๕} ตโต ปรํ ปกฺขปฏิจฺฉนฺนาย อาปตฺติยา อนฺโต ปริวาสโต ปฏฺฐาย ปญฺจาหปฏิจฺฉนฺนาย อนฺตราปตฺติยา วเสน สโมธานปริวาโส จ สโมธานมานตฺตญฺจ ทสฺสิตํ ฯ เอตฺถ จ มานตฺตจาริกมานตฺตารหกาเลปิ อาปนฺนาย อาปตฺติยา มูลาย ปฏิกสฺสเน กเต มานตฺตจิณฺณทิวสาปิ ปริวาสปริวุฏฺฐทิวสาปิ สพฺเพ มกฺขิตาว โหนฺติ ฯ กสฺมา ฯ ยสฺมา ปฏิจฺฉนฺนา อนฺตราปตฺติ ฯ เตเนว วุตฺตํ มูลาย ปฏิกสฺสิตฺวา ปุริมาย อาปตฺติยา สโมธาน- ปริวาสํ ทตฺวา ฉารตฺตํ มานตฺตํ เทตูติ ฯ ตโต ปรํ สพฺพา อนฺตราปตฺติโย โยเชตฺวา อพฺภานกมฺมํ ทสฺเสตฺวา สญฺเจตนิกาย สุกฺกวิสฏฺฐิยา วตฺถุํ นิฏฺฐาปิตํ ฯ {๑๓๔} ตโต เอกาปตฺติมูลกญฺจ อาปตฺติ- วฑฺฒนกญฺจาติ เทฺว นเย ทสฺเสตฺวา อคฺฆสโมธานปริวาโส ทสฺสิโต ฯ

เล่มที่ ๖ จุลวรรค ภาค ๑๑๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระอุทายี”