{๘๑} เอกจฺฉนฺเน อาวาเสติอาทีสุ อาวาโส นาม วสนตฺถาย กตํ เสนาสนํ ฯ อนาวาโส นาม เจติยฆรํ โพธิฆรํ สมฺมชฺชนีอฏฺฏโก ทารุอฏฺฏโก ปานียมาโฬ วจฺจกุฏี ทฺวารโกฏฺฐโกติเอวมาทิ ฯ ตติยปเทน ตทุภยํ คหิตํ ฯ เอเตสุ ยตฺถ กตฺถจิ เอกจฺฉนฺเน ฉทนโต อุทกปตนฏฺฐานปริจฺฉินฺเน โอกาเส อุกฺขิตฺตโก วสิตุํ น ลภติ ปาริวาสิโก ปน อนฺโตอาวาเสเยว น ลภตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ปน อวิเสเสน อุทกปาเตน วาริตนฺติ วุตฺตํ ฯ กุรุนฺทิยํ เอเตสุ ปญฺจวณฺณฉทนพทฺธฏฺฐาเนสุ ปาริวาสิกสฺส จ อุกฺขิตฺตกสฺส จ ปกตตฺเตน สทฺธึ วสนํ อุทกปาเตน วาริตนฺติ วุตฺตํ ฯ ตสฺมา นานูปจาเรปิ เอกจฺฉนฺเน น วฏฺฏติ ฯ สเจ ปเนตฺถ ตทหุปสมฺปนฺเนปิ ปกตตฺเต ปฐมํ ปวิสิตฺวา นิปนฺเน สฏฺฐีวสฺโสปิ ปาริวาสิโก ปจฺฉา ปวิสิตฺวา ชานนฺโต นิปชฺชติ รตฺติจฺเฉโท เจว วตฺตเภเท ทุกฺกฏญฺจ ฯ อชานนฺตสฺส รตฺติจฺเฉโทว น วตฺตเภเท ทุกฺกฏํ ฯ สเจ ปน ตสฺมึ ปฐมํ นิปนฺเน ปจฺฉา ปกตตฺโต ปวิสิตฺวา นิปชฺชติ ปาริวาสิโก จ ชานาติ รตฺติจฺเฉโท เจว วตฺตเภเท จ ทุกฺกฏํ ฯ โน เจ ชานาติ รตฺติจฺเฉโทว น วตฺตเภเท ทุกฺกฏํ ฯ วุฏฺฐาตพฺพํ นิมนฺเตตพฺโพติ ตทหุปสมฺปนฺนํปิ ทิสฺวา วุฏฺฐาตพฺพเมว วุฏฺฐาย จ อหํ อิมินา สุขนิสินฺโน วุฏฺฐาปิโตติ ปรมฺมุเขน น คนฺตพฺพํ อิทํ อาจริย อาสนํ เอตฺถ นิสีทถาติ เอวํ นิมนฺเตตพฺโพเยว ฯ นวเกน ปน มหาเถรํ โอพทฺธํ กโรมีติ ปาริวาสิกตฺเถรสฺส สนฺติกํ น คนฺตพฺพํ ฯ เอกาสเนติ สมานวสฺสิกาสเน มญฺเจ วา ปีเฐ วา ฯ น ฉมายํ นิสินฺเนติ ปกตตฺเต ภูมิยํ นิสินฺเน อิตเรน อนฺตมโส ติณสนฺถเรปิ อุจฺจตเร วาลิกถเลปิ วา น นิสีทิตพฺพํ ฯ ทฺวาทสหตฺถํ ปน อุปจารํ มุญฺจิตฺวา นิสีทิตุํ วฏฺฏติ ฯ น เอกจงฺกเมติ สหาเยน วิย สทฺธึ เอกสฺมึ จงฺกเม น จงฺกมิตพฺพํ ฯ ฉมายํ จงฺกมตีติ ฉมายํ จงฺกมนฺเต ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ อยํ ปเนตฺถ อตฺโถ ฯ อกตปริจฺเฉทาย ภูมิยา จงฺกมนฺเต ปริจฺเฉทํ กตฺวา วาลิกํ อากิริตฺวา อาลมฺพนํ โยเชตฺวา กตจงฺกเม นีเจปิ น จงฺกมิตพฺพํ ฯ โก ปน วาโท อิฏฺฐกจเยน สมฺปนฺเน เวทิกปริกฺขิตฺเตปิ ฯ สเจ ปน ปาการปริกฺขิตฺโต โหติ ทฺวารโกฏฺฐกยุตฺโต ปพฺพตนฺตรวนนฺตร- คุมฺพนฺตเรสุ วา สุปฏิจฺฉนฺโน ตาทิเส จงฺกเม จงฺกมิตุํ วฏฺฏติ ฯ อปฺปฏิจฺฉนฺเนปิ อุปจารํ มุญฺจิตฺวา วฏฺฏติ ฯ วุฑฺฒตเรนาติ เอตฺถ สเจ วุฑฺฒตเร ปาริวาสิเก ปฐมํ นิปนฺเน อิตโร ชานนฺโต ปจฺฉา นิปชฺชติ รตฺติจฺเฉโท จสฺส โหติ วตฺตเภเท จ ทุกฺกฏํ ฯ วุฑฺฒตรสฺส ปน รตฺติจฺเฉโทว น วตฺตเภเท ทุกฺกฏํ ฯ อชานิตฺวา นิปชฺชติ ทฺวินฺนํปิ วตฺตเภโท นตฺถิ รตฺติจฺเฉโท ปน โหติ ฯ อถ นวเก ปาริวาสิเก ปฐมํ นิปนฺเน วุฑฺฒตโร นิปชฺชติ นวโก จ ชานาติ รตฺติ จสฺส ฉิชฺชติ วตฺตเภเท จ ทุกฺกฏํ โหติ วุฑฺฒตรสฺส รตฺติจฺเฉโทว น วตฺตเภโท ฯ โน เจ ชานาติ ทฺวินฺนํปิ วตฺตเภโท นตฺถิ รตฺติจฺเฉโท ปน โหติ ฯ สเจ เทฺวปิ อปจฺฉา อปุริมํ นิปชฺชนฺติ วุฑฺฒตรสฺส รตฺติจฺเฉโทว อิตรสฺส วตฺตเภโทปีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ เทฺว ปาริวาสิกา สมวสฺสา เอโก ปฐมํ นิปนฺโน เอโก ชานนฺโตว ปจฺฉา นิปชฺชติ รตฺติ จ ฉิชฺชติ วตฺตเภเท จ ทุกฺกฏํ ฯ ปฐมํ นิปนฺนสฺส รตฺติจฺเฉโทว น วตฺตเภโท ฯ สเจ ปจฺฉา นิปชฺชนฺโตปิ น ชานาติ ทฺวินฺนํปิ วตฺตเภโท นตฺถิ รตฺติจฺเฉโท ปน โหติ ฯ สเจ เทฺวปิ อปจฺฉา อปุริมํ นิปชฺชนฺติ ทฺวินฺนํ รตฺติจฺเฉโทเยว น วตฺตเภโท ฯ สเจ หิ เทฺว ปาริวาสิกา เอกโต วเสยฺยุํ เต อญฺญมญฺญสฺส อชฺฌาจารํ ญตฺวา อคารวา วิปฺปฏิสาริโน วา หุตฺวา ปาปิฏฺฐตรํ วา อาปตฺตึ อาปชฺเชยฺยุํ วิพฺภเมยฺยุํ วา ตสฺมา เนสํ สหเสยฺยา สพฺพปฺปกาเรน ปฏิกฺขิตฺตาติ ฯ เสสํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ มูลายปฏิกสฺสนารหาทโย เจตฺถ ปาริวาสิกาทีนํ ปกตตฺตฏฺฐาเน ฐิตาติ เวทิตพฺพา ฯ ปาริวาสิกจตุตฺโถ เจ ภิกฺขเว ปริวาสนฺติ เอตฺถ ปาริวาสิกํ จตุตฺถํ กตฺวา อญฺญมญฺญสฺส ปริวาสทานาทีนิ กาตุํ น วฏฺฏติเยว ฯ เอเตเสฺววายํ คณปูรโก น โหติ เสสสงฺฆกมฺเมสุ โหติ ฯ คเณ ปน อปฺปโหนฺเต วตฺตํ นิกฺขิปาเปตฺวา คณปูรโก กาตพฺโพติ ฯ