Kiccayatā karaṇīyatāti ettha kiccameva kiccayaṃ kiccayassa bhāvo kiccayatā. Karaṇīyassa bhāvo karaṇīyatā. Ubhayametaṃ saṅghakammasseva adhivacanaṃ. Apalokanakammantiādi pana tasseva pabhedadassanatthaṃ. Tattha apalokanakammaṃ nāma sīmaṭṭhakasaṅghaṃ sodhetvā chandārahānaṃ chandaṃ āharitvā samaggassa saṅghassa anumatiyā tikkhattuṃ sāvetvā kattabbakammaṃ. Ñattikammaṃ nāma vuttanayeneva samaggassa saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā kattabbakammaṃ. Ñattidutiyakammaṃ nāma vuttanayeneva samaggassa saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā ekāya ca anusāvanāyāti evaṃ ñattidutiyāya anusāvanāya kattabbakammaṃ. Ñatticatutthakammaṃ nāma vuttanayeneva samaggassa saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā tīhi ca anusāvanāhīti evaṃ ñatticatutthāhi tīhi anusāvanāhi kattabbakammaṃ.
Tattha apalokanakammaṃ apaloketvāva kātabbaṃ ñattikammādivasena Na kātabbaṃ. Ñattikammaṃpi ekaṃ ñattiṃ ṭhapetvā kātabbaṃ apalokanakammādivasena na kātabbaṃ. Ñattidutiyakammaṃ pana apaloketvā kattabbampi atthi akattabbampi atthi. Tattha sīmāsammati sīmāsamūhananaṃ kaṭhinadānaṃ kaṭhinubbhāro kuṭivatthudesanā vihāravatthudesanāti imāni cha kammāni garukāni apaloketvā kātuṃ na vaṭṭati. Ñattidutiyakammavācaṃ sāvetvāva kātabbāni. Avasesā terasasammatiyo senāsanagāhakamatakacīvaradānādisammatiyo cāti evarūpāni lahukakammāni apaloketvāpi kātuṃ vaṭṭati. Ñattikamma- ñatticatutthakammavasena pana na kātabbameva. Ñatticatutthakammaṃ ñattiṃ ca tisso ca kammavācāyo sāvetvāva kātabbaṃ. Apalokanakammādivasena na kātabbanti. Ayamettha saṅkhepo.
Vitthārato pana imāni cattāri kammāni katīhākārehi vipajjantīti- ādinā nayena parivārāvasāne kammavagge etesaṃ vinicchayo āgatoyeva. Yampana tattha anuttānaṃ taṃ kammavaggeyeva vaṇṇayissāma. Evañhi sati na aṭṭhāne vaṇṇanā bhavissati. Ādito paṭṭhāya ca tassa tassa kammassa viññātattā suviññeyyo bhavissati. {216} Vivādādhikaraṇassa kiṃ mūlantiādīni pāliyā vaseneva veditabbāni. {220} Vivādādhikaraṇaṃ siyā kusalantiādīsu yena vivadanti so cittuppādo vivādo samathehi ca adhikaraṇīyatāya adhikaraṇanti- evamādinā nayena attho veditabbo. {222} Āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ siyā abyākataṃ natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalanti ettha Sandhāya bhāsitavasena attho veditabbo. Yasmiṃ hi paṭhavīkhaṇanādike āpattādhikaraṇe kusalacittaṃ aṅgaṃ hoti tasmiṃ sati na sakkā vattuṃ natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalanti. Tasmā nayidaṃ aṅgapahonakacittaṃ sandhāya vuttaṃ. Idaṃ pana sandhāya vuttaṃ. Yantāva āpattādhikaraṇaṃ lokavajjaṃ taṃ ekantato akusalameva tattha siyā kusalanti vikappo natthi. Yampana paṇṇattivajjaṃ taṃ yasmā sañcicca idaṃ āpattiṃ vītikkamāmīti vītikkamantasseva akusalaṃ hoti. Asañcicca pana kiñci ajānantassa sahaseyyādivasena āpajjanato abyākataṃ hoti. Tasmā tattha sañciccāsañciccavasena imaṃ vikappabhāvaṃ sandhāya idaṃ vuttaṃ āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ siyā abyākataṃ natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalanti. Sace pana yaṃ kusalacitto āpajjati idaṃ vuccati āpattādhikaraṇaṃ kusalanti vadeyya. Acittakānaṃ eḷakalomapadasodhammadesanādisamuṭṭhānānaṃpi kusalacittaṃ āpajjeyya na ca tattha vijjamānaṃpi kusalacittaṃ āpattiyā aṅgaṃ. Kāyavacīviññattivasena pana calitapavattānaṃ kāyavācānaṃ aññatarameva aṅgaṃ. Tañca rūpakkhandhapariyāpannattā abyākatanti yaṃ jānantotiādimhi pana ayamattho. Yaṃ cittaṃ āpattiyā aṅgaṃ hoti tena vatthuṃ jānanto idaṃ vītikkamāmīti ca vītikkamākārena saddhiṃ jānanto sañjānanto vītikkamacetanāvasena cetetvā pakappetvā upakkamavasena maddanto abhivitaritvā nirāsaṅkacittaṃ pesetvā yaṃ āpattādhikaraṇaṃ vītikkamati āpajjati. Tassa evaṃ vītikkamato Yo vītikkamo idaṃ vuccati āpattādhikaraṇaṃ akusalaṃ. Abyākatavārepi yaṃ cittaṃ āpattiyā aṅgaṃ hoti tassa abhāvena ajānanto vītikkamākārena ca saddhiṃ ajānanto asañjānanto āpattiaṅgabhūtāya vītikkamacetanāyābhāvena acetetvā sañcicca maddanassa abhāvena anabhivitaritvā nirāsaṅkacittaṃ apesetvā yaṃ āpattādhikaraṇaṃ vītikkamati āpajjati. Tassa evaṃ vītikkamato yo vītikkamo idaṃ vuccati āpattādhikaraṇaṃ abyākatanti. {224} Ayaṃ vivādo no adhikaraṇanti- ādīsu samathehi adhikaraṇīyatāya abhāvato no adhikaraṇanti evamattho veditabbo.