เรื่องพระวัชชีบุตรแสดงวัตถุ ๑๐ ประการ

Sattasatikakkhandhakavaṇṇanā

------

{446} sattasatikakkhandhake. Bhikkhuggenāti bhikkhuaggena bhikkhū gaṇetvā tattake paṭiviṃse ṭhapesunti attho. Mahikāti himapātasamaye himavalāhakā. {447} Avijjānīvutāti avijjāpaṭicchannā. Posāti purisā. Piyarūpaṃ abhinandanti pihayanti paṭṭhentīti piyarūpābhinandino. Aviddasūti ajānantā. Rāgarajehi sarajā. Migasadisāti migā. Saha nettikāyāti sanettikā. Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoranti punappunaṃ kaḷevaranikkhipamānabhūmiṃ vaḍḍhenti. Evaṃ vaḍḍhentā ca ghoraṃ puna ādiyanti punabbhavanti. {454} Pāpikaṃ no āvuso katanti āvuso amhehi pāpakammaṃ katanti attho. {455} Katamena tvaṃ bhummi vihārenāti ettha bhummīti piyavacanametaṃ. Piyaṃ vattukāmo kira āyasmā sabbakāmī navake bhikkhū evaṃ āmantesi. Kullakavihārenāti uttānavihārena. {457} Sāvatthiyā suttavibhaṅgeti kathaṃ suttavibhaṅge paṭikkhittaṃ hoti. Tatra hi sannidhi nāma ajja paṭiggahitaṃ aparajju vaṭṭatīti vatvā puna sannidhikārake asannidhikārasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā āpatti pācittiyassāti āpattiṃ vadantena paṭikkhittaṃ hoti. Tatreke maññanti yo pana bhikkhu sannidhikārakaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ Vāti hi vuttaṃ idañca loṇakannāma yāvajīvikattā sannidhibhāvaṃ nāpajjati yaṃpi (tena) aloṇakaṃ āmisaṃ paṭiggahetvā tena saddhiṃ paribhuñjati taṃ tadahupaṭiggahitameva tasmā yāvakālikena bhikkhave yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ kāle kappati vikāle na kappatīti vacanato dukkaṭena panettha bhavitabbanti. Te vattabbā tumhākaṃ matiyā dukkaṭenāpi na bhavitabbaṃ na hi ettha yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ yāvakālikameva tadahupaṭiggahitaṃ taṃ na ca vikāle paribhuttaṃ yadi vā vikāle na kappatīti vacanena tumhe dukkaṭaṃ maññetha yāvajīvikamissakaṃ yāvakālikaṃ vikāle paribhuñjantassa vikālabhojanapācittiyaṃpi na bhaveyya tasmā na byañjanamattaṃ gahetabbaṃ attho upaparikkhitabboti. Ayaṃ hettha attho yāvakālikena yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ yadi sambhinnarasaṃ hoti yāvakālikagatikameva hoti. Tasmā yo pana bhikkhu vikāle khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vāti iminā sikkhāpadena kāle kappati vikāle na kappatīti na idha pana na kappatīti vacanamattenettha dukkaṭaṃ hoti. Yatheva yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ yāvakālikena sambhinnarasaṃ vikāle na kappati vikālabhojanapācittiyāvahaṃ hoti. Evaṃ ajja paṭiggahitaṃpi aparajju yāvakālikena sambhinnarasaṃ na kappati sannidhibhojanapācittiyāvahaṃ hoti. Taṃ sannidhikataṃ idanti ajānantopi na muccati. Vuttaṃ hetaṃ sannidhikārake asannidhikārakasaññī khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādati vā bhuñjati vā āpatti pācittiyassāti. Tasmā kattha Paṭikkhittanti imissā pucchāya suparisuddhamidaṃ byākaraṇaṃ sāvatthiyā suttavibhaṅgeti. Rājagahe uposathasaṃyutteti idaṃ na bhikkhave ekasmiṃ āvāse dve uposathāgārāni sammannitabbāni yo sammanneyya āpatti dukkaṭassāti etaṃ sandhāya vuttaṃ. Vinayātisāre dukkaṭanti na bhikkhave ekasmiṃ āvāse dve uposathāgārāni sammannitabbānīti etasseva vinayassa atisāre dukkaṭaṃ. Campeyyake vinayavatthusminti idaṃ adhammena ce bhikkhave vaggakammaṃ akammaṃ na ca karaṇīyanti- evamādiṃ katvā campeyyakkhandhake āgataṃ vinayavatthuṃ sandhāya vuttaṃ.

Ekacco kappatīti idaṃ dhammikaṃ āciṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Chedanake pācittiyanti suttavibhaṅge hi nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatīti āgataṃ. Tasmā dvinnaṃ sugatavidatthīnaṃ upari dasāyeva vidatthimattā labbhati. Dasāya vinā taṃ pamāṇaṃ karontassa idaṃ āgatameva hoti taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiyanti tasmā kiṃ āpajjatīti puṭṭho chedanake pācittiyanti āha. Chedanaka- sikkhāpade vuttaṃ pācittiyaṃ āpajjatīti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

Samantapāsādikāya saṃvaṇṇanāya

sattasatikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.

Dvivaggasaṅgahā vuttā bāvīsatippabhedakā

khandhakā sāsane pañcak- khandhadukkhappahāyinā

Yā tesaṃ vaṇṇanā esā antarāyaṃ vinā yathā

siddhā sijjhantu kalyāṇā evaṃ āsāpi pāṇinanti.

Kammakkhandhaparivāsā samuccayasamathakā

khuddakavatthukkhandhañca senāsanañca khandhakaṃ

saṅghabhedavattakkhandhā pāṭimokkhañca khandhakaṃ

bhikkhunī pañcasatikā sattasatikakkhandhakaṃ.