ภิกฺขุนิกฺขนฺธกวณฺณนา

{๔๐๒} ภิกฺขุนิกฺขนฺธเก ฯ อลํ โคตมิ มา เต รุจีติ กสฺมา ปฏิกฺขิปติ นนุ สพฺเพสํปิ พุทฺธานํ จตสฺโส ปริสา โหนฺตีติ ฯ กามํ โหนฺติ กิลเมตฺวา ปน อเนกกฺขตฺตุํ ยาจิเตน อนุญฺญาตํ ปพฺพชฺชํ ทุกฺขํ ลทฺธา อยํ อมฺเหหีติ สมฺมา ปริปาเลสฺสนฺตีติ ครุกํ กตฺวา อนุชานิตุกาโม ปฏิกฺขิปติ ฯ อฏฺฐครุธมฺมกถา มหาวิภงฺเคเยว กถิตา ฯ {๔๐๓} กุมฺภเถนเกหีติ กุมฺเภ ทีปํ ชาเลตฺวา เตน อาโลเกน ปรฆเร ภณฺฑํ วิจินิตฺวา เถนกโจเรหิ ฯ เสตฏฺฐิกา นาม โรคชาตีติ เอโก ปาณโก นาม ฯ โส นาฬิมชฺเฌ คตํ กณฺฑํ วิชฺฌติ เยน วิทฺธตฺตา นิกฺขนฺตํปิ สาลิสีสํ ขีรํ คเหตุํ น สกฺโกติ ฯ มญฺเชฏฺฐิกา นาม โรคชาตีติ อุจฺฉูนํ อนฺโตรตฺตภาโว ฯ มหโต ตฬากสฺส ปฏิกจฺเจว ปาลินฺติ อิมินา ปน เอตมตฺถํ ทสฺเสติ ยถา มหโต ตฬากสฺส ปาลิยา อพทฺธายปิ กิญฺจิ อุทกํ ติฏฺเฐยฺย ปฐมเมว พทฺธาย ปน ยํ อุทกํ อพทฺธปจฺจยา น ติฏฺเฐยฺย ตมฺปิ พทฺธาย ติฏฺเฐยฺย เอวเมว เย อิเม อนุปฺปนฺเน วตฺถุสฺมึ ปฏิกจฺเจว อวีติกฺกมนตฺถาย ครุธมฺมา ปญฺญตฺตา ภควตา เตสุ อปญฺญตฺเตสุปิ มาตุคามสฺส ปพฺพชิตตฺตา ปญฺจ วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ติฏฺเฐยฺย ปฏิกจฺเจว ปญฺญตฺตตฺตา ปน อปรานิปิ ปญฺจ วสฺสสตานิ ฐสฺสตีติ เอวํ ปฐมํ วุตฺตํ วสฺสสหสฺสเมว ฐสฺสตีติ ฯ วสฺสสหสฺสนฺติ เจตํ ปฏิสมฺภิทปฺปเภทปตฺตขีณาสววเสเนว วุตฺตํ ฯ ตโต ปน อุตฺตรึปิ สุกฺขวิปสฺสกขีณาสววเสน วสฺสสหสฺสํ อนาคามิวเสน วสฺสสหสฺสํ สกทาคามิวเสน วสฺสสหสฺสํ โสตาปนฺนวเสน วสฺสสหสฺสนฺติ เอวํ ปญฺจ วสฺสสหสฺสานิ ปฏิเวธสทฺธมฺโม ฐสฺสติ ฯ ปริยตฺติธมฺโมปิ ตานิเยว ฯ น หิ ปริยตฺติยา อสติ ปฏิเวโธ อตฺถิ นาปิ ปริยตฺติยา สติ ปฏิเวโธ น โหติ ฯ ลิงฺคํ ปน ปริยตฺติยา อนฺตรหิตายปิ จิรํ ปวตฺติสฺสตีติ ฯ {๔๐๔} อนุชานามิ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนิโย อุปสมฺปาเทตุนฺติ อิมาย อนุญตฺติยา ภิกฺขู ปญฺจสตา สากิยานิโย มหาปชาปติยา สทฺธึ วิหารินิโย กตฺวา อุปสมฺปาเทสุํ ฯ อิติ ตา สพฺพาปิ เอกโต อุปสมฺปนฺนา นาม อเหสุํ ฯ เย โข ตฺวํ โคตมีติ อิมินา โอวาเทน โคตมี อรหตฺตํ ปตฺตา ฯ {๔๐๙} กมฺมํ น กริยตีติ ตชฺชนียาทิ สตฺตวิธํปิ กมฺมํ น กริยติ ฯ ขมาเปนฺตีติ น ปุน เอวรูปํ กริสฺสามาติ ขมาเปนฺติ ฯ {๔๑๐} อนุชานามิ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีนํ กมฺมํ อาโรเปตฺวา ภิกฺขุนีนํ นิยฺยาเทตุนฺติ เอตฺถ ตชฺชนียาทีสุ อิทํ นาม กมฺมํ เอติสฺสา กาตพฺพนฺติ เอวํ อาโรเปตฺวา ตํทานิ ตุมฺเหว กโรถาติ นิยฺยาเทตพฺพํ ฯ สเจ ปน อญฺญสฺมึ อาโรปิเต อญฺญํ กโรนฺติ ตชฺชนียกมฺมารหสฺส นิยสกมฺมํ กโรนฺตีติ เอตฺถ วุตฺตนเยเนว กาเรตพฺพตํ อาปชฺชนฺติ ฯ {๔๑๑} กทฺทโมทเกนาติ เอตฺถ น เกวลํ กทฺทโมทเกน วิปฺปสนฺนอุทกรชนกทฺทมาทีสุปิ เยนเกนจิ โอสิญฺจนฺตสฺส ทุกฺกฏเมว ฯ อวนฺทิโย โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ ภิกฺขุนีสงฺเฆน กาตพฺโพติ ภิกฺขุนีอุปสฺสเย สนฺนิปติตฺวา อสุโก นาม อยฺโย ภิกฺขุนีนํ อปาสาทนียํ ทสฺเสติ เอตสฺส อยฺยสฺส อวนฺทิยกรณํ รุจฺจตีติ เอวํ ติกฺขตฺตุํ สาเวตพฺพํ ฯ เอตฺตาวตา อวนฺทิโย กโต โหติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย ยถา สามเณรํ ทิสฺวา น วนฺทนฺติ เอวเมว ทิสฺวาปิ น วนฺทิตพฺโพ ฯ เตน ภิกฺขุนา สมฺมา วตฺตนฺเตน ภิกฺขุนีอุปสฺสยํ อคนฺตฺวา วิหาเรเยว สงฺฆํ วา เอกปุคฺคลํ วา อุปสงฺกมิตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทิตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา ภิกฺขุนีสงฺโฆ มยฺหํ ขมตูติ ขมาเปตพฺพํ ฯ เตน ภิกฺขุนา ภิกฺขุนีนํ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอโส ภิกฺขุ ตุมฺเห ขมาเปตีติ วตฺตพฺพํ ฯ ตโต ปฏฺฐาย โส วนฺทิตพฺโพ ฯ อยเมตฺถ สงฺเขโป ฯ วิตฺถารํ ปน กมฺมวิภงฺเค วกฺขาม ฯ โอภาเสนฺตีติ อสทฺธมฺเมน โอภาเสนฺติ ฯ ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ สมฺปโยเชนฺตีติ ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ ปุริเส อสทฺธมฺเมน สมฺปโยเชนฺติ ฯ อวนฺทิยกรณํ วุตฺตนยเมว ฯ อาวรณนฺติ วิหารปฺปเวสนนิวารณตฺตาทิกํ อาวรณํ ฯ น อาทิยนฺตีติ น สมฺมา สมฺปฏิจฺฉนฺติ ฯ โอวาทํ ฐเปตุนฺติ เอตถ น ภิกฺขุนีอุปสฺสยํ คนฺตฺวา ฐเปตพฺโพ โอวาทนตฺถาย ปนาคตา ภิกฺขุนิโย วตฺตพฺพา อสุกา นาม ภิกฺขุนี สาปตฺติกา อสฺสา โอวาทํ ฐเปมิ มา ตาย สทฺธึ อุโปสถํ กริตฺถาติ ฯ กายวิวรณาทีสุปิ ทณฺฑกมฺมํ วุตฺตนยเมว ฯ {๔๑๓} น ภิกฺขเว ภิกฺขุนิยา โอวาโท น คนฺตพฺโพติอาทิ ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนายํ วุตฺตเมว ฯ ผาสุเก นเมนฺตีติ คิหิทาริกาโย วิย ถนปฏเกน กายพนฺธเนน ผาสุเก นมนตฺถาย พนฺธนฺติ ฯ เอกปริยายกตนฺติ เอกวารํ ปริกฺขิปนกํ ฯ วิลีเวน ปฏฺเฏนาติ สณฺเหหิ เวฬุวิลีเวหิ กตปฏฺเฏน ฯ ทุสฺสปฏฺเฏนาติ เสตวตฺถปฏฺเฏน ฯ ทุสฺสเวณิยาติ ทุสฺเสน กตเวณิยา ฯ ทุสฺสวฏฺฏิยาติ ทุสฺเสน กตวฏฺฏิยา ฯ โจฬปฏฺฏาทีสุ โจฬกาสาวํ โจฬนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ