ภิกฺขุ โข อุปาลิ ปกตตฺโต สมานสํวาสโก สมานสีมายํ ฐิโต สงฺฆํ ภินฺทตีติ เอตฺถ สิยา เอวํ เทวทตฺโต กถํ ปกตตฺโตติ กถํ ตาว น ปกตตฺโต รญฺโญ ฆาตาปิตตฺตา รุหิรุปฺปาทสฺส จ กตตฺตาติ ฯ เอตฺถ วทาม อาณตฺติยา ตาว วิรุทฺธตฺตา รญฺโญ ฆาตาปนํ นตฺถิ เตนหิ ตฺวํ กุมาร ปิตรํ หนฺตฺวา ราชา โหหิ อหํ ภควนฺตํ หนฺตฺวา พุทฺโธ ภวิสฺสามีติ เอวํ หิ ตสฺส อาณตฺติ กุมาโร ปน ราชา หุตฺวา ปจฺฉา ปิตรํ มาเรสิ เอวํ ตาว อาณตฺติยา วิรุทฺธตฺตา รญฺโญ ฆาตาปนํ นตฺถิ รุหิรุปฺปาเท ปน กตมตฺเตเยว รุหิรุปฺปาทปฺปจฺจยา ภควตา อภพฺพตา น วุตฺตา ฯ น จ สกฺกา ภควโต วจนํ วินาเยว ตสฺส อภพฺพตา อาโรเปตุํ ฯ รุหิรุปฺปาทโก ภิกฺขเว อนุปสมฺปนฺโน น อุปสมฺปาเทตพฺโพ อุปสมฺปนฺโน นาเสตพฺโพติ อิทํ ปน ภควตา สงฺฆเภทโต ปจฺฉา วุตฺตํ ตสฺมา ปกตตฺเตน เทวทตฺเตน สงฺโฆ ภินฺโนติ ฯ อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปนฺตีติอาทีสุ อฏฺฐารสสุ เภทกรวตฺถูสุ ฯ สุตฺตนฺต- ปริยาเยน ตาว ทส กุสลกมฺมปถา ธมฺโม อกุสลกมฺมปถา อธมฺโม ฯ ตถา จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโคติ สตฺตตฺตึสโพธิปกฺขิยธมฺมา ธมฺโม นาม ฯ ตโย สติปฏฺฐานา ตโย สมฺมปฺปธานา ตโย อิทฺธิปาทา ฉ อินฺทฺริยานิ ฉ พลานิ อฏฺฐ โพชฺฌงฺคา นวงฺคิโก มคฺโคติ อยํ อธมฺโม นาม ฯ จตฺตาโร อุปาทานา ปญฺจ นีวรณา สตฺตอนุสฺสยา อฏฺฐ มิจฺฉตฺตาติ จ อยํ ธมฺโม ฯ ตโย อุปาทานา จตฺตาโร นีวรณา ฉ อนุสฺสยา สตฺต มิจฺฉตฺตาติ อยํ อธมฺโม ฯ ตตฺถ ยงฺกิญฺจิ เอกํ อธมฺมโกฏฺฐาสํ คเหตฺวา อิมํ อธมฺมํ ธมฺโมติ กริสฺสาม เอวํ อมฺหากํ อาจริยกุลํ นิยฺยานิกํ ภวิสฺสติ มยญฺจ โลเก ปากฏา ภวิสฺสามาติ ตํ อธมฺมํ ธมฺโม อยนฺติ กถยนฺตา อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปนฺติ นาม ฯ ตเถว ธมฺมโกฏฺฐาเสสุ เอกํ คเหตฺวา อยํ อธมฺโมติ กเถนฺตา ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปนฺติ นาม ฯ วินยปริยาเยน ปน ภูเตน วตฺถุนา โจเทตฺวา สาเรตฺวา ยถาปฏิญฺญาย กาตพฺพกมฺมํ ธมฺโม นาม ฯ อภูเตน วตฺถุนา อโจเทตฺวา อสาเรตฺวา อปฺปฏิญฺญาย กาตพฺพกมฺมํ อธมฺโม นาม ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน ราควินโย โทสวินโย โมหวินโย สํวโร ปหานํ ปฏิสงฺขาติ อยํ วินโย นาม ฯ ราคาทีนํ อวินโย อสํวโร อปฺปหานํ อปฺปฏิสงฺขาติ อยํ อวินโย นาม ฯ วินยปริยาเยน วตฺถุสมฺปตฺติ ญตฺติสมฺปตฺติ อนุสาวนสมฺปตฺติ สีมาสมฺปตฺติ ปริสสมฺปตฺตีติ อยํ วินโย นาม ฯ วตฺถุวิปตฺติ ฯปฯ ปริสวิปตฺตีติ อยํ อวินโย นาม ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ฯเปฯ อฏฺฐงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตน ฯ ตโย สติปฏฺฐานา ตโย สมฺมปฺปธานา ตโย อิทฺธิปาทา ฉ อินฺทฺริยานิ ฉ พลานิ อฏฺฐ โพชฺฌงฺคา นวงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน ฯ วินยปริยาเยน จตฺตาโร ปาราชิกา เตรส สงฺฆาทิเสสา เทฺว อนิยตา ตึส นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ ภาสิตํ ลปิตํ ตถาคเตน ฯ ตโย ปาราชิกา จุทฺทส สงฺฆาทิเสสา ตโย อนิยตา เอกตฺตึส นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ อภาสิตํ อลปิตํ ตถาคเตน ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน เทวสิกํ ผลสมาปตฺติสมาปชฺชนํ มหากรุณาสมาปตฺติสมาปชฺชนํ พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลกนํ อตฺถุปฺปตฺติวเสน สุตฺตนฺตเทสนา ชาตกกถาติ อิทํ อาจิณฺณํ ฯ น เทวสิกํ ผลสมาปตฺติสมาปชฺชนํ ฯเปฯ น ชาตกกถาติ อิทํ อนาจิณฺณํ ฯ วินยปริยาเยน นิมนฺติตสฺส วสฺสาวาสํ วสิตฺวา อปโลเกตฺวา จาริยปกฺกมนํ ปวาเรตฺวา จาริยปกฺกมนํ อาคนฺตุเกหิ สทฺธึ ปฐมํ ปฏิสนฺถารกรณนฺติ อิทํ อาจิณฺณํ ฯ ตสฺเสว อกรณํ อนาจิณฺณํ นาม ฯ สุตฺตนฺตปริยาเยน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ฯเปฯ อฏฺฐงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ ปญฺญตฺตํ นาม ฯ ตโย สติปฏฺฐานา ฯเปฯ นวงฺคิโก มคฺโคติ อิทํ อปญฺญตฺตํ นาม ฯ วินยปริยาเยน จตฺตาโร ปาราชิกา ฯเปฯ ตึส นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ ปญฺญตฺตํ นาม ฯ ตโย ปาราชิกา ฯเปฯ เอกตฺตึส นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยาติ อิทํ อปญฺญตฺตํ นาม ฯ อนาปตฺตึ อชานนฺตสฺส อเถยฺยจิตฺตสฺส น มรณาธิปฺปายสฺส อนุลฺลปนาธิปฺปายสฺส น โมจนาธิปฺปายสฺสาติ ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตา อนาปตฺติ อนาปตฺติ นาม ฯ ชานนฺตสฺส เถยฺยจิตฺตสฺสาติอาทินา นเยน วุตฺตา อาปตฺติ อาปตฺติ นาม ฯ ปญฺจ อาปตฺติกฺขนฺธา ลหุกาปตฺติ นาม ฯ เทฺว อาปตฺติกฺขนฺธา ครุกาปตฺติ นาม ฯ ฉ อาปตฺติกฺขนฺธา สาวเสสาปตฺติ นาม ฯ เอโก ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ อนวเสสาปตฺติ นาม ฯ เทฺว อาปตฺติกฺขนฺธา ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติ นาม ฯ ปญฺจ อาปตฺติกฺขนฺธา อทุฏฺฐุลฺลาปตฺติ นาม ฯ ปุริมนเยเนว ปเนตฺถ วุตฺตปฺปการํ ธมฺมํ อธมฺโม อยนฺติ กถยนฺตา ธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปนฺติ นาม ฯ อวินยํ วินโย อยนฺติ ฯเปฯ อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติ อยนฺติ กถยนฺตา อทุฏฺฐุลฺลาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลาปตฺตีติ ทีเปนฺติ นาม ฯ เอวํ อธมฺมํ ธมฺโมติ วา ฯเปฯ อทุฏฺฐุลฺลาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลาปตฺตีติ วา ทีเปตฺวา ปกฺขํ ลภิตฺวา จตุนฺนํ สงฺฆกมฺมานํ อญฺญตรํ สงฺฆกมฺมํ เอกสีมายํ วิสุํ กโรนฺเตหิ สงฺโฆ ภินฺโน นาม โหติ ฯ เตน วุตฺตํ เต ภิกฺขู อิเมหิ อฏฺฐารสหิ เภทกรวตฺถูหิ อปกสฺสนฺตีติ- อาทิ ฯ ตตฺถ อปกสฺสนฺตีติ ปริสํ อากฑฺฒนฺติ วิชเฏนฺติ เอกมนฺตํ อุสฺสาเทนฺติ ฯ อวปกาสนฺตีติ อติวิย ปกาสนฺติ ยถา วิสํสฏฺฐา โหนฺติ เอวํ กโรนฺติ ฯ อาเวณิกนฺติ วิสุํ ฯ เอตฺตาวตา โข อุปาลิ สงฺโฆ ภินฺโน โหตีติ เอวํ อฏฺฐารสสุ เภทกรวตฺถูสุ ยงฺกิญฺจิ เอกํปิ วตฺถุํ ทีเปตฺวา เตน เตน การเณน อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ สญฺญาเปตฺวา สลากํ คาเหตฺวา วิสุํ สงฺฆกมฺเม กเต สงฺโฆ ภินฺโน โหติ ฯ ปริวาเร ปน ปญฺจหุปาลิ อากาเรหิ สงฺโฆ ภิชฺชตีติอาทิ วุตฺตํ ฯ ตสฺส อิมินา อิธ วุตฺเตน สงฺฆเภทลกฺขเณน อตฺถโต นานากรณํ นตฺถิ ฯ ตํ ปนสฺส นานากรณาภาวํ ตตฺเถวํ ปกาสยิสฺสาม ฯ เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ ฯ