โกจฺเฉน โอสณฺเหนฺตีติ โกจฺเฉน โอลกฺขิตฺวา สนฺนิสีทาเปนฺติ ฯ ผณเกนาติ ทนฺตมยาทีสุ เยนเกนจิ ฯ หตฺถผณเกนาติ หตฺเถเนว ผณกิจฺจํ กโรนฺตา องฺคุลีหิ โอสณฺเหนฺติ ฯ สิตฺถเตลเกนาติ มธุ- สิตฺถกนิยาสาทีสุ เยนเกนจิ จิกฺกเลน ฯ อุทกเตลเกนาติ อุทกมิสฺสเกน เตเลน ฯ มณฺฑนตฺถาย สพฺพตฺถ ทุกฺกฏํ ฯ อุทฺธคฺคานิ ปน โลมานิ อนุโลมนิปาตนตฺถํ หตฺถํ เตเมตฺวา สีสํ ปุญฺฉิตพฺพํ ฯ อุณฺหาภิตตฺตรชสฺสิรานํปิ อลฺลหตฺเถน ปุญฺฉิตุํ วฏฺฏติ ฯ

{๒๔๗} น ภิกฺขเว อาทาเส วา อุทกปตฺเต วาติ เอตฺถ กํสปตฺตาทีนิปิ เยสุ มุขนิมิตฺตํ ปญฺญายติ สพฺพานิ อาทาสสงฺขเมว คจฺฉนฺติ ฯ กญฺชิยาทีนิปิ อุทกปตฺตสงฺขเมว ฯ ตสฺมา ยตฺถ กตฺถจิ โอโลเกนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ

อาพาธปฺปจฺจยาติ สญฺฉวิ นุโข เม วโณ อุทาหุ น ตาวาติ ชานนตฺถํ ชิณฺโณ นุโขมฺหิ โนติ เอวมายุสงฺขารํ โอโลกนตฺถํปิ วฏฺฏตีติ วุตฺตํ ฯ

มุขํ อาลิมฺเปนฺตีติ วิปฺปสนฺนจฺฉวิภาวกเรหิ มุขเลปเนหิ อาลิมฺเปนฺติ ฯ อุมฺมทฺเทนฺตีติ นานาอุมฺมทฺทเนหิ อุมฺมทฺเทนฺติ ฯ จุณฺเณนฺตีติ มุขจุณฺณเกน มกฺเขนฺติ ฯ มโนสิลกาย มุขํ ลญฺเฉนฺตีติ มโนสิลาย ติลกาทีนิ ลญฺฉนานิ กโรนฺติ ฯ ตานิ หริตาลาทีหิปิ น วฏฺฏนฺติเยว องฺคราคาทโย ปากฏาเยว ฯ สพฺพตฺถ ทุกฺกฏํ ฯ