อุทฺเทสภตฺตกถา นิฏฺฐิตา ฯ

นิมนฺตนํ ปุคฺคลิกญฺเจ สยเมว อิสฺสโร ฯ สงฺฆิกํ ปน อุทฺเทสภตฺเต วุตฺตนเยเนว คาเหตพฺพํ ฯ สเจ ปเนตฺถ ทูโต พฺยตฺโต โหติ ภนฺเต ราชเคเห ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภตฺตํ คณฺหถาติ อวตฺวา ภิกฺขํ คณฺหถาติ วทติ ปิณฺฑปาติกานํปิ วฏฺฏติ ฯ อถ ทูโต อพฺยตฺโต ภตฺตํ คณฺหถาติ วทติ ฯ ภตฺตุทฺเทสโก พฺยตฺโต ภตฺตนฺติ อวตฺวา ภนฺเต ตุมฺเห ยาถ ตุมฺเห ยาถาติ วทติ เอวํปิ ปิณฺฑปาติกานํ วฏฺฏติ ฯ ตุมฺหากํ ปฏิปาฏิยา ภตฺตํ ปาปุณาตีติ วุตฺเต ปน น วฏฺฏติ สเจ นิมนฺเตตุํ อาคตา มนุสฺสา อาสนสาลํ ปวิสิตฺวา อฏฺฐ ภิกฺขู เทถาติ วา อฏฺฐ ปตฺเต เทถาติ วา วทนฺติ เอวํปิ ปิณฺฑปาติกานํ วฏฺฏติ ฯ ตุมฺเห จ ตุมฺเห จ คจฺฉถาติ วตฺตพฺพํ ฯ สเจ ปน อฏฺฐ ภิกฺขู เทถ ภตฺตํ คณฺหถ อฏฺฐ ปตฺเต เทถ ภตฺตํ คณฺหถาติ วา วทนฺติ ปฏิปาฏิยา คาเหตพฺพํ ฯ คาเหนฺเตน จ วิจฺฉินฺทิตฺวา ภตฺตนฺติ อวทนฺเตน ตุมฺเห จ ตุมฺเห จ คจฺฉถาติ วุตฺเตปิ ปิณฺฑปาติกานํ วฏฺฏติ ฯ ภนฺเต ตุมฺหากํ ปตฺตํ เทถ ตุมฺเห เอถาติ วุตฺเต ปน สาธุ อุปาสกาติ คนฺตพฺพํ ฯ สงฺฆโต อุทฺทิสิตฺวา ตุมฺเห เอถาติ วุตฺเต ฐิติกาย คาเหตพฺพํ ฯ

นิมนฺตนภตฺตฆรโต ปน ปตฺตตฺถาย อาคตสฺส อุทฺเทสภตฺเต วุตฺตนเยเนว ฐิติกาย ปตฺโต ทาตพฺโพ ฯ เอโก สงฺฆโต ปฏิปาฏิยา ปตฺตนฺติ อวตฺวา เกวลํ เอกํ ปตฺตํ เทถาติ วตฺวา อคาหิเตเยว ปตฺเต ยสฺส กสฺสจิ ปตฺตํ คเหตฺวา ปูเรตฺวา อาหรติ ตํ ปตฺตสามิกสฺเสว โหติ ฯ อุทฺเทสภตฺเต วิย ฐิติกาย น คาเหตพฺพํ ฯ อิธาปิ โย อาคนฺตฺวา ตุณฺหีภูโต ติฏฺฐติ โส กสฺส สนฺติกํ อาคโตสีติ วา กสฺส ปตฺตํ หริสฺสสีติ วา น วตฺตพฺโพ ฯ ปุจฺฉาสภาเคน หิ ตุมฺหากํ สนฺติกํ อาคโตมฺหิ ตุมฺหากํ ปตฺตํ หริสฺสามีติ วเทยฺย ฯ ตโต โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ ชิคุจฺฉนิโย อสฺส ฯ กุหึ คจฺฉสิ กึ กโรนฺโต อาหิณฺฑสีติ ปน วุตฺเต ตสฺส ปตฺตตฺถาย อาคโตมฺหีติ วทนฺตสฺส ปฏิปาฏิยา ปตฺตฏฺฐิติกาย คเหตฺวา ปตฺโต ทาตพฺโพ ภตฺตาหรณกปตฺตํ เทถาติ วุตฺเตปิ ปฏิปาฏิยา ปตฺตฏฺฐิติกาย เอว ทาตพฺโพ ฯ สเจ อาหริตฺวา สพฺโพ สงฺโฆ ภุญฺชตูติ วทติ ภาเชตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ ปตฺตสามิกสฺส อติกฺกนฺตํปิ ฐิติกํ ฐเปตฺวา อญฺญํ ปฏิปาฏิภตฺตํ คาเหตพฺพํ ฯ เอโก ปาติยา ภตฺตํ อาหริตฺวา สงฺฆสฺส ทมฺมีติ วทติ ฯ อาโลปภตฺตฏฺฐิติกโต ปฏฺฐาย อาโลปสงฺเขเปน ภาเชตพฺพํ ฯ สเจ ปน ตุณฺหีภูโต อจฺฉติ กสฺส เต อาภตํ กสฺส ทาตุกาโมสีติ น วตฺตพฺโพ ฯ สเจ ปน กุหึ คจฺฉสิ กึ กโรนฺโต อาหิณฺฑสีติ วุตฺเต สงฺฆสฺส เม ภตฺตํ อาภตํ เถรานํ เม ภตฺตํ อาภตนฺติ วทติ คเหตฺวา อาโลปภตฺตฏฺฐิติกาย ภาเชตฺวา ทาตพฺพํ ฯ สเจ ปน เอวํ อาภตํ พหุํ โหติ สกลสงฺฆสฺส ปโหติ อภิหฏภิกฺขา นาม ปิณฺฑปาติกานํปิ วฏฏติ ฯ ฐิติกาปุจฺฉนกิจฺจํ นตฺถิ ฯ เถราสนโต ปฏฺฐาย ปตฺตํ ปูเรตฺวา ทาตพฺพํ ฯ อุปาสโก สงฺฆตฺเถรสฺส วา คนฺถธุตงฺควเสน อภิญฺญาตสฺส วา ภตฺตุทฺเทสกสฺส วา ปหิณติ อมฺหากํ ภตฺตํ คหณตฺถาย อฏฺฐ ภิกฺขู คเหตฺวา อาคจฺฉถาติ ฯ สเจปิ ญาติอุปฏฺฐาเกหิ เปสิตํ โหติ ฯ อิเม ตโย ชนา ปุจฺฉิตุํ น ลภนฺติ อารูฬฺหาเยว มาติกา สงฺฆโต อฏฺฐ ภิกฺขู อุทฺเทสาเปตฺวา อตฺตนวเมหิ คนฺตพฺพํ ฯ กสฺมา ฯ ภิกฺขุสงฺฆสฺส หิ เอเต ภิกฺขู นิสฺสาย ลาโภ อุปฺปชฺชตีติ ฯ คนฺถธุตงฺคาทีหิ ปน อนภิญฺญาโต อาวาสิกภิกฺขุ ปุจฺฉิตุํ ลภติ ฯ ตสฺมา เตน กึ สงฺฆโต คณฺหามิ อุทาหุ เย ชานามิ เตหิ สทฺธึ อาคจฺฉามีติ มาติกํ อาโรเปตฺวา ยถา ทายกา วทนฺติ ตถา ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ ตุมฺหากํ นิสฺสิตเก วา เย วา ชานาถ เต คเหตฺวา เอถาติ วุตฺเต ปน เย ๑- เจ อิจฺฉติ ๑- เตหิ สทฺธึ คนฺตุํ ลภติ ฯ สเจ อฏฺฐ ภิกฺขู ปหิณถาติ เปเสนฺติ สงฺฆโตว เปเสตพฺพา ฯ อตฺตนา สเจ อญฺญสฺมึ คาเม สกฺกา โหติ ภิกฺขํ ลภิตุํ อญฺโญ คาโม คนฺตพฺโพ ฯ น สกฺกา เจ โหติ ลภิตุํ โสเยว คาโม ปิณฺฑาย ปวิสิตพฺโพ ฯ นิมนฺติตภิกฺขู อาสนสาลาย นิสินฺนา โหนฺติ ฯ ตตฺร เจ มนุสฺสา ปตฺเต เทถาติ อาคจฺฉนฺติ อนิมนฺติเตหิ น ทาตพฺพา ฯ เอเต นิมนฺติตา ภิกฺขูติ วตฺตพฺพํ ฯ ตุมฺเห เทถาติ วุตฺเต ปน ทาตุํ วฏฺฏติ ฯ อุสฺสวาทีสุ มนุสฺสา สยเมว ปริเวณานิ จ ปธานฆรานิ จ คนฺตฺวา ติปิฏเก จ ธมฺมกถิเก จ ภิกฺขุสเตน สทฺธึ นิมนฺเตนฺติ ฯ ตทา เตหิ เย ชานนฺติ เต คเหตฺวา คนฺตุํ วฏฺฏติ ฯ กสฺมา ฯ น หิ มหาภิกฺขุสงฺเฆน อตฺถิกา มนุสฺสา ปริเวณปธานฆรานิ คจฺฉนฺติ ฯ สนฺนิปาตฏฺฐานโตว ยถาสตฺติ ยถาพลํ ภิกฺขู คเหตฺวา คจฺฉนฺตีติ ฯ

เล่มที่ ๗ จุลวรรค ภาค ๒๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “พุทธานุญาตภัตร”