Sace āsanasālāya nisīditvā kālaṃ paṭimānentesu bhikkhūsu koci āgantvā saṅghuddesapattaṃ detha uddesapattaṃ detha saṅghato uddisitvā pattaṃ detha saṅghikaṃ pattaṃ dethāti vadati. Uddesapattaṃ ṭhitakāya gāhetvā dātabbaṃ. Saṅghuddesabhikkhuṃ detha saṅghato Uddisitvā bhikkhuṃ detha saṅghikaṃ bhikkhuṃ dethāti vuttepi eseva nayo.

Uddesako panettha pesalo lajjī medhāvī icchitabbo. Tena tikkhattuṃ ṭhitikaṃ pucchitvā sace koci ṭhitikaṃ jānanto natthi therāsane gāhetabbaṃ. Sace pana ahaṃ jānāmi dasavassena laddhanti koci bhaṇati. Atthāvuso dasavasso bhikkhūti pucchitabbaṃ. Sace tassa sutvā dasavassamhā dasavassamhāti bahū āgacchanti. Tuyhaṃ pāpuṇāti tuyhaṃ pāpuṇātīti avatvā tumhe sabbe appasaddā hothāti vatvā paṭipāṭiyā ṭhapetabbā. Ṭhapetvā katī bhikkhū icchathāti upāsako pucchitabbo. Ettake nāma bhanteti vutte tuyhaṃ pāpuṇāti tuyhaṃ pāpuṇātīti avatvā sabbanavakassa vassaggañca utu ca divasabhāgo ca chāyā ca pucchitabbā. Sace chāyāyapi pucchiyamānāya añño vuḍḍhataro āgacchati tassa dātabbaṃ. Atha chāyaṃ pucchitvā tuyhaṃpi pāpuṇātīti vutte vuḍḍhataro āgacchati na labhati. Kathāpapañcena hi nisinnassāpi niddāyantassāpi gāhitaṃ sugāhitaṃ atikkantaṃ suatikkantaṃ. Bhājanīyabhaṇḍaṃ hi nāmetaṃ sampattasseva pāpuṇāti. Tattha sampattabhāvo upacārena paricchinditabbo. Āsanasālāya ca anto parikkhepo upacāro. Tasmiṃ ṭhitassa lābho pāpuṇātīti. Koci āsanasālato aṭṭha uddesapatte āharāpetvā sattapaṇītabhojanānaṃ ekaṃ udakassa pūretvā āsanasālaṃ pahiṇati. Gahetvā āgatā kiñci avatvā bhikkhūnaṃ hatthe supatiṭṭhapetvā pakkamanti. Yena yaṃ laddhaṃ tasseva taṃ Hoti. Yena pana udakaṃ laddhaṃ tasseva atikkantaṃpi ṭhitikaṃ ṭhapetvā aññaṃ uddesabhattaṃ gāhetabbaṃ. Tañca lūkhaṃ vā labhatu paṇītaṃ vā ticīvaraparivāraṃ vā tasseva taṃ. Īdiso hissa puññaviseso. Udakaṃ pana yasmā āmisaṃ na hoti tasmā so aññaṃ uddesabhattaṃ labhati. Sace pana te gahetvā āgatā idaṃ kira bhante sabbaṃ bhājetvā bhuñjathāti vatvā gacchanti. Sabbehi bhājetvā udakaṃ pātabbaṃ. Saṅghato uddisitvā aṭṭha mahāthere detha majjhime detha navake detha paripuṇṇavasse sāmaṇere detha majjhimabhāṇakādayo detha mayhaṃ ñātibhikkhū dethāti vadantassa pana upāsaka tvaṃ evaṃ vadasi ṭhitikā pana tesaṃ na pāpuṇātīti vatvā ṭhitikāya vaseneva dātabbā. Daharasāmaṇerehi pana uddesabhattesu laddhesu sace dāyakānaṃ ghare maṅgalaṃ hoti tumhākaṃ ācariyupajjhāye pesethāti vattabbaṃ. Yasmiṃ pana uddesabhatte paṭhamabhāgo sāmaṇerānaṃ pāpuṇāti anubhāgo mahātherānaṃ. Tattha sāmaṇerā mayaṃ paṭhamabhāgaṃ labhimhāti purato gantuṃ na labhanti. Yathāpaṭipāṭiyā eva gantabbaṃ. Saṅghato uddisitvā tumhe ethāti vutte mayhaṃ aññathāpi jānissasi ṭhitikā pana evaṃ gacchatīti ṭhitikāya vaseneva gāhetabbaṃ. Atha saṅghuddesapattaṃ dethāti vatvā agāhiteyeva patte yassa kassaci pattaṃ gahetvā pūretvā āharati. Āhaṭaṃpi ṭhitikāyeva gāhetabbaṃ. Eko saṅghuddesapattaṃ āharāti pesito bhante ekaṃ pattaṃ detha nimantanabhattaṃ Āharissāmīti vadati. So ce uddesabhattagharato ayaṃ āgatoti ñatvā bhikkhūhi nanu tvaṃ asukagharato āgatoti vutto āma bhante na nimantanabhattaṃ uddesabhattanti bhaṇati ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Yo pana ekaṃ pattaṃ āharāti vutto kiṃ āharāmīti vatvā yathā te ruccatīti vutto āgacchati ayaṃ vissaṭṭhadūto nāma. Uddesapattaṃ vā paṭipāṭipattaṃ vā puggalikapattaṃ vā yaṃ icchati taṃ tassa dātabbaṃ. Eko bālo abyatto uddesapattaṃ āharāti pesito vattuṃ na jānāti tuṇhībhūto tiṭṭhati. So kassa santikaṃ āgatosīti vā kassa pattaṃ harissasīti vā na vattabbo. Evaṃ hi vutto pucchāsabhāgena tumhākaṃ santikaṃ āgatomhīti vā tumhākaṃ pattaṃ harissāmīti vā vadeyya. Tato taṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū jigucchantā na olokeyyuṃpi. Kuhiṃ gacchasīti kiṃ karonto āhiṇḍasīti pana vattabbo. Tassa uddesapattatthāya āgatomhīti vadantassa gāhetvā patto dātabbo. Ekā kūṭaṭṭhitikā nāma hoti. Rañño hi vā rājamahāmattassa vā gehe atipaṇītāni aṭṭhauddesa- bhattāni niccaṃ diyyanti tāni ekavārikabhattāni katvā bhikkhū visuṃ ṭhitikāya paribhuñjanti. Ekacce bhikkhū svedāni amhākaṃ pāpuṇissantīti attano ṭhitikaṃ sallakkhetvā gatā. Tesu anāgatesuyeva aññe āgantukā bhikkhū āgantvā āsanasālāya nisīdanti. Taṃkhaṇaññeva rājapurisā āgantvā paṇītabhattapatte dethāti vadanti. Āgantukā ṭhitikaṃ ajānantā gāhenti. Taṃkhaṇaññeva ṭhitikaṃ Jānanakāpi bhikkhū āgantvā kiṃ gāhethāti vadanti. Rājagehe paṇītabhattanti. Kativassato paṭṭhāyāti. Ettakavassato nāmāti. Mā gāhethāti nivāretvā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Gāhite āgatehipi pattadānakāle āgatehipi dinnakāle āgatehipi rājagehato patte pūretvā āhaṭakāle āgatehipi rājā ajja bhikkhūyeva āgacchantūti pesetvā bhikkhūnaṃyeva hatthe piṇḍapātaṃ deti. Evaṃ dinnaṃ piṇḍapātaṃ gahetvā āgatakāle āgatehipi ṭhitikaṃ jānanabhikkhūhi mā bhuñjathāti nivāretvā ṭhitikāyameva gāhetabbaṃ. Atha ne rājā bhojetvā pattepi nesaṃ pūretvā deti yaṃ āhaṭaṃ taṃ ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Sace pana mā tucchahatthā gacchantūti thokameva pattesu pakkhittaṃ hoti. Taṃ na gāhetabbaṃ. Atha bhuñjitvā tucchapattāva āgacchanti. Yaṃ tehi bhuttaṃ taṃ tesaṃ gīvā hotīti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha gīvākiccaṃ ettha natthi ṭhitikaṃ ajānantehi yāva jānanakā āgacchanti tāva nisīditabbaṃ siyā evaṃ santepi bhuttaṃ subhuttaṃ idāni pattaṭṭhāne na gāhāpetabbanti. Eko ticīvaraparivāro satagghanako piṇḍapāto avassikassa bhikkhuno sampatto. Vihāre ca evarūpo piṇḍapāto avassikassa sampattoti likhitvā ṭhapesuṃ. Atha saṭṭhivassaccayena añño tathārūpo piṇḍapāto puna uppanno ayaṃ kiṃ avassikaṭṭhitikāya gāhetabbo udāhu saṭṭhivassaṭṭhitikāyāti. Saṭṭhivassaṭṭhitikāyāti vuttaṃ. Ayaṃ hi bhikkhu Ṭhitikaṃ gahetvāyeva vuḍḍhitoti. Eko uddesabhattaṃ bhuñjitvā sāmaṇero jāto puna taṃ bhattaṃ sāmaṇeraṭṭhitikāya pattaṃ gaṇhituṃ labhati. Ayaṃ kira antarābhaṭṭhako nāma. Yo pana paripuṇṇavasso sāmaṇero sve uddesabhattaṃ labhissati ajjeva upasampajjati atikkantā tassa ṭhitikā. Ekassa bhikkhuno udadesabhattaṃ pattaṃ. Patto cassa na tuccho hoti. So aññassa samīpe nisinnassa pattaṃ dāpeti. Taṃ ce te theyyāya haranti gīvā hoti. Sace pana so bhikkhu mayhaṃ pattaṃ tuyhaṃ dammīti sayameva ca deti. Ayaṃ gīvā na hoti. Athāpi tena bhattena anatthiko hutvā alaṃ mayhaṃ bhattaṃ tavetaṃ bhattaṃ dammi pattaṃ pesetvā āharāpehīti aññaṃ vadati. Yaṃ tato āhariyati taṃ sabbaṃ pattasāmikassa hoti. Pattañce theyyāya haranti suhato bhattassa dinnattā gīvā na hoti. Vihāre dasa bhikkhū honti. Tesu nava piṇḍapātikā eko sādiyanako dasa uddesapatte dethāti vutte piṇḍapātikā gāhetuṃ na icchanti. Itaro bhikkhu sabbāni mayhaṃ pāpuṇantīti gaṇhati. Ṭhitikā na hoti. Ekekaṃ ce pāpetvā gaṇhati ṭhitikā tiṭṭhati. Evaṃ gahetvā dasahipi pattehi āharāpetvā bhante mayhaṃ saṅgahaṃ karothāti navapatte piṇḍapātikānaṃ deti bhikkhudattiyannāmetaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati.

เล่มที่ ๗ จุลวรรค ภาค ๒๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “พุทธานุญาตภัตร”