Aparānipi dhūrabhattaṃ kuṭibhattaṃ vārakabhattanti tīṇīmāni bhattāni. Tattha dhūrabhattanti niccabhattaṃ vuccati. Taṃ duvidhaṃ saṅghikañca puggagikañca. Tattha yaṃ saṅghassa dhūrabhattaṃ demāti nibaddhāpitaṃ taṃ salākabhattagatikameva hoti. Taṃ mama nibaddhaṃ bhikkhaṃ gaṇhantūti vatvā dinnaṃ pana piṇḍapātikānaṃpi vaṭṭati. Puggalikepi tumhākaṃ dhūrabhattaṃ dammīti vutte piṇḍapātikānaṃyeva na vaṭṭati. Mama nivaddhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathāti vutte pana vaṭṭati sāditabbaṃ. Sacepi pacchā katipāhe vītivatte dhūrabhattaṃ gaṇhathāti vadati mūle

Suṭṭhupaṭicchitattā vaṭṭati. Kuṭibhattaṃ nāma saṅghassa āvāsaṃ kāretvā amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃyeva bhattaṃ gaṇhantūti evaṃ nibaddhāpitaṃ taṃ salākabhattagatikameva hoti gāhetvā bhuñjitabbaṃ. Amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃyeva bhikkhaṃ gaṇhantūti vutte pana piṇḍapātikānaṃpi vaṭṭati. Yaṃ pana puggale pasīditvā tassa āvāsaṃ katvā tumhākaṃ demāti dinnaṃ taṃ tasseva hoti. Tasmiṃ katthaci gate nissitakehi bhuñjitabbaṃ. Vārakabhattaṃ nāma dubbhikkhasamaye vārena bhikkhū jaggissāmāti dhūragehato paṭṭhāya dinnaṃ taṃpi bhikkhāvacanena dinnaṃ piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Vārakabhattanti vutte pana salākabhattagatikaṃ hoti. Sace pana taṇḍulādīni pesenti sāmaṇerā pacitvā dentūti piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Iti imāni ca tīṇi āgantukabhattādīni ca cattārīti satta tāni saṅghabhattādīhi saha cuddasabhattāni honti.

Aṭṭhakathāyaṃ pana vihārabhattaṃ aṭṭhakabhattaṃ catukkabhattaṃ guḷakabhattanti aññānipi cattāri bhattāni vuttāni. Tattha vihārabhattaṃ nāma vihāre tatruppādakabhattaṃ. Taṃ saṅghabhattena saṅgahitaṃ. Tampana tissamahāvihāracittalapabbatādīsu paṭisambhidappattehi khīṇāsavehi yathā piṇḍapātikānaṃpi sakkā hoti paribhuñjituṃ tathā paṭiggahitattā tādisesu ṭhānesu piṇḍapātikānaṃpi vaṭṭati. Aṭṭhannaṃ bhikkhūnaṃ dema catunnaṃ demāti evaṃ dinnaṃ pana aṭṭhakabhattañceva catukkabhattañca. Taṃpi bhikkhāvacanena dinnaṃ piṇḍapātikānaṃ vaṭṭati. Mahābhisaṅkharitena atirasakapūvena pattaṃ thaketvā dinnaṃ guḷakabhattaṃ nāma. Imāni tīṇi salākabhattagatikāneva. Aparaṃpi guḷakabhattaṃ nāma atthi. Idhekacce manussā mahādhammassavanañca vihārapūjanañca kāretvā sakalasaṅghassa dātuṃ na sakkoma dve tīṇi bhikkhusatāni ammākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantūti bhikkhūnaṃ paricchedajānanatthaṃ guḷake denti idaṃ piṇḍapātikānaṃpi vaṭṭati. Iti cīvarakkhandhake cīvarabhājanīyaṃ imasmiṃ pana senāsanakkhandhake senāsanabhājanīyaṃ ceva piṇḍapātabhājanīyaṃ ca vuttaṃ. Gilānapaccayabhājanīyaṃ pana evaṃ veditabbaṃ. Sappiādīsu bhesajjesu rājarājamahāmattā sappissa tāva kumbhasataṃpi kumbhasahassaṃpi vihāraṃ pesenti. Gaṇḍiṃ paharitvā therāsanato paṭṭhāya gahitabhājanaṃ pūretvā dātabbaṃ piṇḍapātikānaṃpi vaṭṭati. Sace alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti. Bhante vīsativassānaṃ diyyati tumhākaṃ ṭhitikā atikkantāti na vattabbā ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ datvā pacchā ṭhitikāya dātabbaṃ.

เล่มที่ ๗ จุลวรรค ภาค ๒๙๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “พุทธานุญาตภัตร”